ՀՀ–ն մոդուլային ռեակտորի կարիք չունի. էներգետիկ անվտանգության փորձագետը` ՌԴ առաջարկի մասին
© Sputnik
Բաժանորդագրվել
Քաղաքական գիտությունների դոկտոր, էներգետիկ անվտանգության փորձագետ Վահե Դավթյանի գնահատմամբ` Հայաստանն էլեկտրաէներգիա արտահանող երկիր դառնալու մեծ պոտենցիալ ունի ոչ միայն Հարավային Կովկասում, այլև լայն իմաստով` տարածաշրջանում։
ԵՐԵՎԱՆ, 30 սեպտեմբերի – Sputnik. Հայաստանին Ռուսաստանի արած առաջարկը` մեծ հզորության ատոմակայանի մասին, ամբողջությամբ համապատասխանում է ներկա մակրոռեգիոնալ իրողություններին. Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում այս մասին ասաց քաղաքական գիտությունների դոկտոր, էներգետիկ անվտանգության փորձագետ Վահե Դավթյանը` մեկնաբանելով «Ռոսատոմի» ղեկավարի հայտարարությունները։
Ինչպես հայտնի է, «Ռոսատոմի» ղեկավար Ալեքսեյ Լիխաչովը սեպտեմբերի 29-ին Երևանում` լրագրողների հետ զրույցում, հայտնել էր, որ «Ռոսատոմը» Հայաստանի կառավարությանն առաջարկել է ԱԷԿ-ի նոր էներգաբլոկ կառուցել 1 ԳՎտ հզորությամբ։
«Հայաստանի շուրջ դինամիկ կերպով զարգանում է ատոմային կոմպլեքսը։ Այս պահի դրությամբ Ադրբեջանը որոշակի հետազոտական աշխատանքներ է սկսել իր տարածքում առաջին միջուկային բլոկը կառուցելու վերաբերյալ, և «Ռոսատոմի» հետ քննարկումներ են ընթանում այս ուղղությամբ։ Իրանը դինամիկորեն զարգացնում է այս ուղղությունը։ Թուրքիան կառուցում է թերևս ամենախոշոր միջուկային կոմպլեքսը Եվրոպայում։ Մերձավոր Արևելքում, Հյուսիսային Աֆրիկայում, ի վերջո` Կենտրոնական Ասիայում և այլուր, այսօր այդ նույն գործընթացներն են։ Եվ Հայաստանը, բնականաբար, չպետք է դուրս մնա այդ միջուկային մեծ գործընթացներից, որոնք աշխարհում որակվում են որպես ատոմային ռենեսանս»,– արձանագրում է Վահե Դավթյանը։
Բացի այդ, ատոմային էներգետիկայի զարգացումը, ըստ փորձագետի, տեղավորվում է կանաչ էներգետիկային անցնելու մարտահրավերներին։
Հզոր ատոմակայան ունենալու հաջորդ կարևոր նպատակը, Դավթյանի մեկնաբանմամբ, տարածաշրջանային տրանսպորտային կապերի, լոգիստիկ հաղորդակցությունների վերականգնման ծրագրերն են և ձևավորվող արտաքին շուկաներում Հայաստանի շահեկան դիրքավորումը։
«Այսօր կյանքի է կոչվում «Հյուսիս-Հարավ» էլեկտրաէներգետիկ միջանցքը։ Իրանական կողմի հայտարարություններից դատելով` Իրանում այդ աշխատանքներն արդեն մոտենում են ավարտին։ Ավարտված են մրցութային գործընթացները` կապված Հայաստան-Վրաստան ենթակառուցվածքի կառուցման հետ։ Հետևաբար Հայաստանը, ինտեգրվելով այս ենթակառուցվածքային ճարտարապետության մեջ, պետք է ունենա մեծ հզորություններ՝ արտաքին շուկաներում որպես էլեկտրաէներգիայի մատակարար, այլ ոչ թե որպես ներկրող ներկայանալու համար»,– նշում է Դավթյանը։
Ընդ որում, մեր զրուցակցի դիտարկումներով` Հայաստանը էլեկտրաէներգիա արտահանող երկիր դառնալու պոտենցիալ ունի ոչ միայն Հարավային Կովկասում, այլև լայն իմաստով` տարածաշրջանում։
«Իրանի հյուսիսային նահանգներում առկա է էլեկտրաէներգիայի բավականին լուրջ պակասուրդ` հատկապես ձմռանը։ Սա բավական մեծ շուկա է Հայաստանի համար։ Վրաստանում այսօր պաշտոնապես հայտարարվում է այն մասին, որ մինչև 2035 թ.–ն պահանջարկը հասնելու է 25-26 մլրդ Կվտ/ժամի, իսկ այդ երկիրն այսօր լավագույն դեպքում արտադրում է 14-15 Կվտ։ Այսինքն՝ Վրաստանում ևս կանխատեսվում է պակասուրդ, որը լրացվելու է ներկրման շնորհիվ։ Եվ Հայաստանի համար, որը կարող է կառուցել մեծ հզորության ատոմակայան, և որը տարածաշրջանում միջուկային կոմպետենցիաներ ունեցող միակ երկիրն է, բացվում են բավականին մեծ գեոտնտեսական հնարավորություններ»,– արձանագրում է Դավթյանը։
Ռուսաստանի կողմից առաջարկվող 1 ԳՎտ–անոց կայանի անհրաժեշտությունը, մեր զրուցակցի գնահատմամբ, հիմնավորվում է նաև ներհայաստանյան տնտեսական զարգացման հեռանկարային իրողություններով։
Նրա խոսքով` Հայաստանում մոտ ապագայում էլեկտրաէներգիայի սպառումը էապես աճելու է` պայմանավորված արհեստական բանականության ենթակառուցվածքների զարգացմամբ։
Հնարավոր առաջացող պակասուրդը անցնցում հաղթահարելու, էներգետիկ և էներգետիկ անվտանգության ռիսկերից խուսափելու և զարգացող թվային տնտեսությունը սպասարկելու համար լավագույն տարբերակը, Դավթյանի համոզմամբ, հենց ռուսական կողմի առաջարկած մեծ հզորության ատոմակայանն է։
Վահե Դավթյանի խոսքով` մոդուլային ռեակտորը, որի մասին վերջին շրջանում Հայաստանում քննարկումներ էին ընթանում և նույնիսկ հնարավոր ներդրողների մասին էր հայտարարվում, աշխարհում ավելի շատ գեներացնող օբյեկտ է համարվում` առավելապես ռեզերվային նշանակությամբ, կամ հեռավոր, դժվարամատչելի տարածքներ ու բնակավայրեր էլեկտրաէներգիա հասցնելու տարբերակ։ Մեր երկիրը, սակայն, նման խնդիր չունի, հետևաբար չունի նաև մոդուլային կայանի կարիք։
«Ունենալով մեծ հզորության ատոմակայան` Հայաստանը ձեռք կբերի նաև էներգետիկ անկախություն։ Ճիշտ է` սա հրապարակախոսական եզրույթ է, բայց համադրելով մեծ ատոմային հզորությունները և վերականգնվող էներգետիկայի, մասնավորապես` արևային էներգետիկայի հզորությունները, որոնք այսօր ՀՀ–ում գերազանցում են 1200 ՄԳՎտ–ը, Հայաստանը կարող է ստանալ լիովին ինքնաբավ էլեկտրաէներգետիկ համակարգ»,– ասում է փորձագետը։
Այդուհանդերձ, «Ռոսատոմ» պետական կորպորացիայի գլխավոր տնօրեն Ալեքսեյ Լիխաչովի հետ հանդիպմանը, պաշտոնական հաղորդագրության համաձայն, ՀՀ վարչապետ Նիկոլ փաշինյանը նշել է, որ ՀՀ կառավարությունը նոր ատոմային էներգաբլոկի կառուցման վերաբերյալ շարունակում է քննարկումները միջազգային գործընկերներից ստացված առաջարկությունների շուրջ։ Նա նաև նշել է, որ վերջնական որոշումը կրելու է բացառապես տնտեսական բնույթ՝ հաշվի առնելով գինը, որակը, անվտանգությունը, ժամկետները և երաշխիքները։
Մեկնաբանելով վարչապետի հայտարարությունը` Վահե Դավթյանը պնդում է, որ, եթե հարցը գտնվի բացառապես տնտեսական տիրույթում, ապա որոշումը ակնհայտորեն պետք է լինի հօգուտ «Ռոսատոմի» առաջարկի։
«Բայց , քանի որ այսօր պարբերաբար խոսվում է մի այնպիսի մոդելի մասին, որի ներքո ներքին հզորությունների ընդլայնումը, նոր գեներացնող կայանների կառուցումը կարող է կոմպենսացվել ներկրման ճանապարհով, այդ թվում` Ադրբեջանից, սա մենք կարող ենք դիտարկել որպես էներգետիկ անվտանգության ռիսկ»,– արձանագրում է փորձագետը։
Նա միաժամանակ հույս է հայտնում, որ ՀՀ իշխանություններն այս հարցում քաղաքական կամք կդրսևորեն`ընդունելով «Ռոսատոմի» առաջարկը։
Հիշեցնենք` ավելի վաղ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել էր, որ փոքր մոդուլային ռեակտորի կառուցման շուրջ բանակցություններ են ընթանում 5 պոտենցիալ գործընկերների՝ Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի, Չինաստանի, Հարավային Կորեայի և Ֆրանսիայի հետ: Իսկ փետրվարին Երևանում ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյմս Դի Վենսի հետ ստորագրվեց «Միջուկային էներգիայի խաղաղ նպատակներով օգտագործման ոլորտում ՀՀ կառավարության և ԱՄՆ–ի կառավարության միջև համագործակցության մասին» համաձայնագրի բանակցությունների ավարտի վերաբերյալ համատեղ հայտարարություն։
Այնուհետև Փաշինյանը հայտարարեց, որ Հայաստանը առավել շահավետ առաջարկ է փնտրում նոր ատոմակայանի կառուցման հարցում։ Միևնույն ժամանակ փետրվարի 9-ին ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյմս Դեյվիդ Վենսը Հայաստան կատարած այցի արդյունքներով հայտարարել էր, որ ԱՄՆ-ն Հայաստանին փոքր մոդուլային ռեակտորներ կմատակարարի միջուկային էներգետիկայի վերաբերյալ հուշագրի շրջանակներում: Վենսը նաև նշել էր նախագծի գումարը՝ 9 միլիարդ դոլար, որից 5 միլիարդ դոլարը նախատեսվում է փոքր մոդուլային ռեակտորների կառուցման, իսկ 4 միլիարդ դոլարը՝ վառելիքի մատակարարման և ռեակտորների սպասարկման համար (երկարաժամկետ հեռանկարում):
Այնուհետև Փաշինյանը հայտարարեց, որ Հայաստանը առավել շահավետ առաջարկ է փնտրում նոր ատոմակայանի կառուցման հարցում։ Միևնույն ժամանակ փետրվարի 9-ին ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյմս Դեյվիդ Վենսը Հայաստան կատարած այցի արդյունքներով հայտարարել էր, որ ԱՄՆ-ն Հայաստանին փոքր մոդուլային ռեակտորներ կմատակարարի միջուկային էներգետիկայի վերաբերյալ հուշագրի շրջանակներում: Վենսը նաև նշել էր նախագծի գումարը՝ 9 միլիարդ դոլար, որից 5 միլիարդ դոլարը նախատեսվում է փոքր մոդուլային ռեակտորների կառուցման, իսկ 4 միլիարդ դոլարը՝ վառելիքի մատակարարման և ռեակտորների սպասարկման համար (երկարաժամկետ հեռանկարում):
