00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
Ուղիղ եթեր
09:00
6 ր
Ուղիղ եթեր
09:30
6 ր
Ուղիղ եթեր
09:37
23 ր
Ուղիղ եթեր
10:00
8 ր
Ուղիղ եթեր
10:08
32 ր
Ուղիղ եթեր
11:00
8 ր
Ուղիղ եթեր
13:00
6 ր
Ուղիղ եթեր
14:00
6 ր
Ուղիղ եթեր
17:00
8 ր
Ուղիղ եթեր
18:00
9 ր
Աբովյան time
On air
18:27
33 ր
Ուղիղ եթեր
19:00
7 ր
Ուղիղ եթեր
09:00
5 ր
Վարդան Ոսկանյան
Արցախից խաղաղապահների դուրս գալը հազիվ թե կապակցված լինի օկուպացված տարածքներից Իրանի վրա հարձակման մասին լուրերի հետ։
09:23
7 ր
Ուղիղ եթեր
Մամուլի տեսություն
09:38
17 ր
Ուղիղ եթեր
Լուրեր
10:00
46 ր
Ուղիղ եթեր
Ուրիշ նորություններ
10:47
5 ր
Ուղիղ եթեր
Լուրեր
17:00
46 ր
Ուղիղ եթեր
Լուրեր
18:00
46 ր
Ուղիղ եթեր
Լուրեր
19:00
46 ր
ԵրեկԱյսօր
Եթեր
ք. Երևան106.0
ք. Երևան106.0
ք. Գյումրի90.1

«Ինձ երեք անգամ վերավաճառել են». եզդիների ցեղասպանությունն ու քրդերի դերը

© AFP 2024 / SAFIN HAMEDКурдская девушка
Курдская девушка - Sputnik Արմենիա
Բաժանորդագրվել
Իրաքի եզդիները շարունակում են հեռանալ երկրից, բայց նրանք չեն գալիս Հայաստան, որտեղ եզդիների մեծ համայնք կա:

ԵՐԵՎԱՆ, 27 հոկտեմբերի — Sputnik. «Իսլամական պետության իշխանության ձեռքում մոտ հինգ հազար մարդ կա, Sputnik Արմենիային ասաց ՀՀ ազգային ժողովի պատգամավոր, ծագումով եզդի Ռուստամ Մախմուդյանը:

«Ցավոք սրտի, դեռ շարունակվում են «Իսլամական պետության» ձեռքում կամ հսկողության տակ մնալ եզդի ժողովրդի հազարավոր զավակներ, որոնց ստույգ տվյալների վերաբերյալ իրարամերժ տեղեկություն կա: Իմ ունեցած տեղեկություններով, նրանց թիվը մոտ 5000-ի է հասնում, բայց խնդիրն այստեղ ոչ թե թվաքանակն է, այլ հենց երևույթը: Եվ եթե անգամ նրանց ձեռքում են, օրինակ, 10 հոգի, միևնույն է կարող ենք արձանագրել, որ Հյուսիսային Իրաքում եզդիների նկատմամբ ցեղասպան գործողությունները դեռ չեն ավարտվել, իսկ եզդիներից շատերը շարունակում են զրկված լինել իրենց բնօրրան վերադառնալու հնարավորությունից»,- ասաց Մախմուդյանը։

Նրա խոսքով, եզդիների նկատմամբ 2014թ. կատարված ոճրագործությունների հարցում, ըստ մամուլի և այնտեղ ապրող որոշ եզդիների, իրենց անգործությամբ դրան նպաստել են քրդական խմբավորում հանդիսացող փեշմարգայի անդամները, որոնք ոչ պատշաճ հսկողության բացակայության պատճառով թույլ են տվել ԻՊ-ին եզդիների նկատմամբ ցեղասպան գործողություններ կատարել:

Բայց մյուս կողմից կա տեղեկություն, որ եզդիների օգնության գործում ներգրավված են եղել քրդական բանվորական կուսակցության ներկայացուցիչները, որոնք իրենց զինվորական ստորաբաժանումների միջոցով փորձել են պայքարել այդ ահաբեկչական խմբավորումների դեմ, ավելին` ամիսներ շարունակ տևած կատաղի մարտերի ընթացքում դերակատարություն են ունեցել եզդիաբնակ մի շարք բնակավայրեր ազատագրելու հարցում:

Ըստ Մախմուդյանի` քանի դեռ եզդիների համար իրենց հայրենիքն անվտանգ չէ, նրանք լքելու են այն, և եթե այս հարցում միջազգային հանրության ուշադրությունը չդրսևորվի գործողություններով, դրանք շարունակվելու են:

Референдум в Иракском Курдистане - Sputnik Արմենիա
Հայ հարսով քրդերը հպարտանում են, հայերն` արգելում եկեղեցի մտնել

«Ինչ վերաբերում է Հայաստան հոսքին, նախ պետք է շնորհակալություն հայտնել հայ ժողովրդին և Հայաստանի իշխանություններին։ Նրանք իրենց պատրաստակամությունը հայտնեցին սիրով ընդունելու այն եզդի ընտանիքներին, որոնք կցանկանային գալ Հայաստան և բնակություն հաստատել այստեղ: Պարզապես, կարծում եմ սոցիալ-տնտեսական, ինչպես նաև սոցիալական միջավայրին դժվար ինտեգրվելու պատճառով այդպիսի հոսքեր չկան»,- ասաց նա` նշելով, որ կային մի քանի ընտանիքներ, որոնք տևական ժամանակ բնակվում էին Հայաստանում:

Նա տեղեկացրեց նաև, որ որպես ՀՀ խորհրդարանի` ԵԽԽՎ-ում հայաստանյան պատվիրակության անդամ, կարողացել է Ստրասբուրգում լիագումար նիստին բարձրացնել եզդիների նկատմամբ կատարված ոճրագործությունները դատապարտելու հարցը, իսկ հոլանդացի գործընկեր, պատգամավոր Օմցիգը անգամ փաստաթուղթ է պատրաստել` քաղաքական առումով կոնկրետ գործողություններ իրականացնելու համար:

«Սա վկայում է որ եզդի ժողովրդի նկատմամբ կատարված ամբողջապես գտնվում է միջազգային կառույցների ուշադրության կենտրոնում, իսկ դրանք, վստահ եմ, իրենց ցանկալի պտուղները տալու են»,- ասաց նա:

Զոհերի աչքերով

Sputnik- ի թղթակիցը եղել է Իրաքի Դահուկ քաղաքի ճամբարում, որտեղ տեղավորվել են գերեվարությունից փրկված եզդիները։ 2014 թ. օգոստոսի 3-ին Սինջարի վրա հարձակման ժամանակ ԻՊ-ի զինյալները գերեվարել էին նրանց: Ահաբեկչական խմբավորման մի շարք պարտություններից հետո ավելի քան երեք հազար գերի եզդիներ փրկվեցին, բայց ահաբեկիչների ձեռքերում դեռ մի քանի հազար մարդ կա, որոնց մեծ մասը կանայք և աղջիկներ են: Sputnik-ի թղթակիցը խոսել է ճամբարում ապրող եզդիների հետ, որոնք պատմել են, թե ինչ են ապրել ԻՊ-ի գերության մեջ և ինչպես են կարողացել փախչել:

День памяти жертв массовой резни езидов в иракской Шангале - Sputnik Արմենիա
Իրաքցի եզդի. «Հայրս ասում էր` փրկություն կգտնենք Հայաստանում»

Էթնիկ եզդի Աբդուլլահ Շիրինը, որի բազմաթիվ հարազատները հայտնվել են Իսլամական պետության գերության մեջ, պատմել է, թե ինչպես է մասնակցել եզդիներին գերությունից փրկելու գործողություններին, որը կազմակերպել է Իրաքի Քրդստանի ղեկավարությունը:

«Այսօրվա դրությամբ ես 334 մարդու եմ փրկել: Նրանցից շատերը Սիրիայում էին: Ես ինքս եզդի եմ, Սինջարից: ԻՊ-ի զինյալներն առևանգել էին իմ հարազատներից շատերին: Նրանցից 26-ը դեռ ԻՊ-ի ձեռքերում են: Հազարավոր եզդիների գերեվարել են Սինջար քաղաքում իրականացված ջարդի ժամանակ: Գերիների մեծամասնությունը կանայք և երեխաներ են: Ես որոշեցի միանալ փրկարարական խմբերին որպես կամավոր», — ասել է Շիրինը:

Նրա խոսքով, բացի Իրաքի քրդական տարածաշրջանային վարչության (KRAI) ներկայացուցիչներից, ոչ ոք ոչինչ չի արել եզդիներին փրկելու համար:

«Եվրոպան, որը խոսում է մարդու իրավունքների նվիրվածության մասին, և ԱՄՆ-ի գլխավորած կոալիցիայի ուժերը ոչինչ չձեռնարկեցին», — ասել է Շիրինը:

Եզդի Հուսեյն Բոզանն էլ պատմել է, որ ԻՊ-ի ահաբեկիչները եզդի տղամարդկանց, կանանց ու երեխաներին առանձին խմբերի են բաժանել:

«Իմ որդիներից երեքը մի տեղում հայտնվեցին, իսկ երկու աղջիկներս` մյուսում, ինձ կնոջս հետ երրորդ խումբ տարան, որովհետև մենք տարեց էինք: Մեկ շաբաթվա գերությունից հետո ես կարողացա փախչել: Ահաբեկիչները կնոջս ազատ արձակեցին, որովհետև նա շատ տարեց էր: Երեք տղաներիս և երկու աղջիկներիս ճակատագրի մասին որոշ ժամանակ ոչինչ չգիտեի: Դուստրերիցս մեկը 17 տարեկան էր, մյուսը` ընդամենը 7: Մի քանի ամիս առաջ կրտսեր աղջիկս փրկվեց Ռաքքայում, իսկ ավագը` Մոսուլում: Բառերով հնարավոր չէ փոխանցել, թե ինչ զգացի, երբ նորից գրկեցի նրանց», — պատմել է Բոզանը:

Նրա երեք որդին դեռ ԻՊ-ի ձեռքերում են: Լսել է, որ ահաբեկիչները սպանել են նրանց, բայց չի ուզում հավատալ լսածին:

Հայաստանում հարգանքի տուրք են մատուցել Իրաքի Շանհալայում իրագործած եզդիների զանգվածային ջարդի զոհերի հիշատակին - Sputnik Արմենիա
ՀՀ Խորհրդարանի փոխխոսնակ. Իրաքի եզդիներն, ըստ էության, դարձել են ցեղասպանության զոհեր

Sputnik- ին տված հարցազրույցում Ռաքքայի ազատագրման գործողության ընթացքում փրկված 9-ամյա Լ.Մ.-ն խնդրել է ցույց չտալ իր դեմքը։

«Եթե ինձ ճանաչեն ԻՊ-ի զինյալները, նրանք կսպանեն գերության մեջ գտնվող եղբայրներիս ու հարազատներիս», — ասել է նա:

Նա ընդամենը 6 տարեկան է եղել, երբ հայտնվել է իսլամականների ձեռքում։ Նրան բաժանել են ընտանիքից և բանտ ուղարկել հորեղբոր աղջկա հետ:

«Բանտում ուրիշ եզդիներ էլ կային, բոլորիս ստիպեցին իսլամ ընդունել: Ասում էին` կսպանեն նրանց, ովքեր Ղուրան չեն կարդում և չեն աղոթում: Բոլորի անունները փոխեցին, ինձ Ֆաթիմա անունը տվեցին: Բանտում 3 ամիս անցկացնելուց հետո աղջիկներից շատերին, այդ թվում` ինձ, Ռաքքա ուղարկեցին»,- պատմել է աղջիկը:

Հաճախ էին ծեծում: Ինչ-որ ժամանակ անց աղջիկներն արդեն չէին արտասվում, որովհետև արցունքների համար ավելի դաժան էին ծեծում:

Նրան վերավաճառել են 3 անգամ: Սկզբում հայտնվել է Աբդուլսելամ անունով զինյալի մոտ, որը ծագումով Չեչնիայից է եղել:

«ԻՊ-ի այս էմիրի տանն ինձ չեն բռնաբարել: Նա ինձ ասում էր. «Ես քեզ վաճառելու եմ, երբ մեծանաս, դու ամուսնանալու ես»: Աբդուլսելամը ինձ վաճառեց Աբու Բեքիր անունով մի զինյալի: Նրա մոտ միառժամանակ մնալուց հետո ինձ տեղավորեցին հորեղբորս դստեր հետ, որին գերության մեջ էին պահում Ռաքքայում: Մեզ հետ դաժան էին վարվում, նրանք կարեկցանքի զգացողություն չունեին», — ասել է աղջիկը:

Նա պատմել է նաև, որ ԻՊ-ի զինյալները ստիպել են մարդկանց խոշտանգումների և սպանությունների տեսանյութեր դիտել: Ասել են, որ սպանում են բոլոր նրանց, ովքեր տեղեկություններ են փոխանցում փեշմերգայի ջոկատներին:

«Ես իմ աչքերով տեսա, թե ինչպես մի կնոջ սպանեցին, դանակով կրծքին հարվածեցին հենց Ռաքքայի փողոցում», — ասել է Լ.Մ.-ն:

Նրան հաջողվել է փախչել Ռաքքայի ազատագրման գործողության ժամանակ: Հասել է մոտակա գյուղը, դիմել է սիրիական ժողովրդավարական ուժերին, որոնք աղջկան տարել են Դահուկի ճամբար` ընտանիքի մոտ:

«Այնտեղ իմացա, որ իմ եղբայրները դեռ ԻՊ-ի ահաբեկիչների ձեռքերում են, իսկ հարազատներիցս ոմանք սպանված են», — ասել է աղջիկը:

3 տարի առաջ ստեղծված Եզդիների փրկարարական կենտրոնի ղեկավար Հուսեյն էլ-Քաիդին Sputnik- ին տված հարցազրույցում պատմել է, որ մինչ օրս կենտրոնի իրականացրած գործողությունների ընթացքում փրկվել են 3157 գերի եզդի, սակայն 3200-ը դեռ ԻՊ-ի ձեռքերում են:

«Մեր կենտրոնը հիմնադրվել է 2014 թ. հոկտեմբերին, Իրաքի քրդական տարածաշրջանային վարչության (ԻՔՏՎ) վարչապետ Նեչիրվան Բարզանիի հրամանով: Կենտրոնը ստանում է ԻՔՏՎ-ի աջակցությունը և իրականացնում է գողացված մարդկանց, հիմնականում եզդիների փրկության գործողություններ։ Մենք չունենք որևէ այլ կազմակերպություն, որը զբաղվում է առևանգվածների փրկությամբ: Մենք օգնություն ենք խնդրել Իրաքի, ԱՄՆ-ի և եվրոպական երկրների կենտրոնական կառավարություններից, բայց նրանցից ոչ մեկը մեզ չի օգնել», — ասել է Էլ-Քաիդին:

Новый езидский храм в Армении - Sputnik Արմենիա
Եզդիների` աշխարհում ամենամեծ տաճարը կկառուցվի Հայաստանում

Կենտրոնի ղեկավարը նշել է, որ գերիների մեջ կան նաև այլ ժողովուրդների ներկայացուցիչներ, սակայն ճնշող մեծամասնությունը եզդիներ են: Նրա տվյալներով, ԻՊ-ն ընդհանուր առմամբ 6417 եզդու է գերեվարել:

«Մենք փրկեցինք 3157 մարդու, որոնցից 1121 կին էին, ավելի քան 1700-ը` երեխա, 335 տղամարդ: Մեր տեղեկություններով, ԻՊ-ի ձեռքում դեռևս 3200 մարդ կա։ Մենք այս մարդկանց տանում ենք իրենց տները կամ տեղաբաշխում ենք փախստականների համար նախատեսված ճամբարներում: Նրանցից շատերը հոգեբանական ծանր վիճակում են, աջակցության ու դեղերի կարիք ունեն: Մենք իսկապես համաշխարհային հանրության օգնության կարիքն ունենք», — ասել է Էլ-Քաիդին:

Դահուկի ճամբարում գտնվող եզդիներից շատերը հրաժարվել են խոսել Sputnik-ի թղթակցի հետ, քանի որ դեռ թարմ է ողբերգության հիշողությունը:

Լրահոս
0