Պատուհանի տակ վարդեր եմ աճեցնելու․ արցախցիները սիրել են Տավուշ գյուղը
© Sputnik / Aram NersesyanՀովհաննիսյանների ընտանիքը Տավուշ գյուղում
![Հովհաննիսյանների ընտանիքը Տավուշ գյուղում Հովհաննիսյանների ընտանիքը Տավուշ գյուղում - Sputnik Արմենիա, 1920, 19.11.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/0b/11/68758507_0:83:1600:983_1920x0_80_0_0_0c1f5867a37513a01d4306e7239900a3.jpg)
© Sputnik / Aram Nersesyan
Բաժանորդագրվել
Բերդի տարածաշրջանի Տավուշ գյուղը մոտ 1 տասնյակ արցախցի ընտանիք է հյուրընկալել՝ բոլորն էլ բազմազավակ։ Համայնքն ու գյուղը գնահատում են ընտանիքների կարիքները՝ փորձելով բոլոր խնդիրներին լուծում տալ, անել այնպես, որ տուն կորցրած մարդիկ այստեղ իրենց զգան ինչպես տանը։
Գորիսի առաջին մթերային խանութի մոտ կանգառն ապրելու հույս տվեց
Լիլիթ Գասպարյանն ամուսնու, 4 երեխաների, ծնողների, քրոջ ու եղբոր հետ արդեն մոտ մեկ ամիս է՝ Բերդի տարածաշրջանի Տավուշ (նախկինում՝ Թովուզ) գյուղում է ապրում։ Այստեղ են եկել Մարտակերտի շրջանի Հաթերք գյուղից։ Ամուսինը շինարարական աշխատանքներով է զբաղված. բաղնիք են կառուցում։ Աշխատանքները ֆինանսավորել է հենց այն տան տերը, որտեղ հիմա ընտանիքն է ապրում (սեփականատերը երկրում չէ)։
© Sputnik / Aram NersesyanԼիլիթ Գասպարյան
![Вынужденная переселенка из села Атерк Мартакертского района Лилит Гаспарян Вынужденная переселенка из села Атерк Мартакертского района Лилит Гаспарян - Sputnik Արմենիա, 1920, 17.11.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/0b/11/68756104_0:0:1600:1065_1920x0_80_0_0_80679784aeb740bb32e07f52ada32717.jpg)
Լիլիթ Գասպարյան
© Sputnik / Aram Nersesyan
Լիլիթը խոսելիս հաճախ է հուզվում, հեռախոսի մեջ իրենց մեծ տունն է ցույց տալիս՝ նոր վերանորոգումով, նորաձև կահավորմամբ։
«Ամեն ինչ թողնես, դուրս գաս․․․»։
© Sputnik / Aram NersesyanԼիլիթը ցույց է տալիս Արցախում թողած տունը
![Лилит показывает свой дом в Атерке Лилит показывает свой дом в Атерке - Sputnik Արմենիա, 1920, 17.11.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/0b/11/68756039_0:0:1600:1065_1920x0_80_0_0_76cd663a54bbd2808e018030833646c3.jpg)
Լիլիթը ցույց է տալիս Արցախում թողած տունը
© Sputnik / Aram Nersesyan
Դուրս են եկել ԶԻԼ մեքենայի թափքում՝ 5-6 ընտանիք միասին։
«15 երեխա կար, մեր վերցրած հացն ու ջուրը մի քանի ժամ հերիքեց, վերջին օրը բան չենք կերել։ Գորիսի խանութի մոտ որ կանգնեցինք, արդեն ապրելու հույս կար»։
© Sputnik / Aram NersesyanԼիլիթ Գասպարյան
![Вынужденная переселенка из села Атерк Мартакертского района Лилит Гаспарян Вынужденная переселенка из села Атерк Мартакертского района Лилит Гаспарян - Sputnik Արմենիա, 1920, 17.11.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/0b/11/68755937_0:0:1600:1065_1920x0_80_0_0_3ef01e5e2c23b6e3699f31ecc7c1a6bc.jpg)
Լիլիթ Գասպարյան
© Sputnik / Aram Nersesyan
Եկան Դիլիջան, մի քանի շաբաթ մնալուց հետո Տավուշ գյուղ տեղափոխվեցին։ Գյուղացիները ջերմությամբ դիմավորեցին, օգնում են ինչով կարող են։
Լիլիթի ամուսինը՝ Արմենը, Արցախում պայմանագրային զինծառայող էր, մոտ 450 հազար դրամ աշխատավարձ էր ստանում։ 4 երեխայի խնամքի համար ընտանիքը նաև նպաստ էր ստանում. ապահովված, բարեկեցիկ էին կյանք էին վարում։ Ինչպես են հարմարվելու նոր իրողություններին,դեռ դժվար են պատկերացնում։
© Sputnik / Aram NersesyanՏունը, որտեղ ապրում է Գասպարյանների ընտանիքը Տավուշում
![Вынужденная переселенка из села Атерк Мартакертского района Лилит Гаспарян с маленьким сыном в своем новом доме в селе Тавуш Вынужденная переселенка из села Атерк Мартакертского района Лилит Гаспарян с маленьким сыном в своем новом доме в селе Тавуш - Sputnik Արմենիա, 1920, 17.11.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/0b/11/68756193_0:0:1600:1065_1920x0_80_0_0_bba50b570ec649277b61972e7ac4aed2.jpg)
Տունը, որտեղ ապրում է Գասպարյանների ընտանիքը Տավուշում
© Sputnik / Aram Nersesyan
«Կամաց-կամաց կստեղծենք, դժվար չի, ջահել ընտանիք ենք»,- կոտրված ժպիտով ասում է Լիլիթը։
© Sputnik / Aram NersesyanԳասպարյանների տունը Տավուշ գյուղում
![Новый дом Лилит и Армена в селе Тавуш Новый дом Лилит и Армена в селе Тавуш - Sputnik Արմենիա, 1920, 17.11.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/0b/11/68756082_0:0:1600:1065_1920x0_80_0_0_0699e798f9488bb895042747ecf61bf9.jpg)
Գասպարյանների տունը Տավուշ գյուղում
© Sputnik / Aram Nersesyan
Երեխաներն արդեն մանկապարտեզ ու դպրոց են հաճախում (8, 5, 3 տարեկան և 9 ամսական)։
© Sputnik / Aram NersesyanԳյուղապետ Թաթուլ Արզումանյանը բռնի տեղահանվածների տանը
![Административный глава села Татул Арзуманян с сынишкой Лилит Гаспарян Административный глава села Татул Арзуманян с сынишкой Лилит Гаспарян - Sputnik Արմենիա, 1920, 17.11.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/0b/12/68772947_0:0:1600:1065_1920x0_80_0_0_317be3fdc39644c5c1255c8bb447f292.jpg)
Գյուղապետ Թաթուլ Արզումանյանը բռնի տեղահանվածների տանը
© Sputnik / Aram Nersesyan
Եթե Ղարաբաղն էլի մեր եղավ, հետ կգնամ, եթե չէ՝ իմ տունն այստեղ է
Թովմասյանների ընտանիքը Տավուշ գյուղում հասցրել է սիրվել ու տավուշեցի դառնալ։ Գյուղապետ Թաթուլ Արզումանյանն ասում է՝ ապշած էր, երբ ընտանիքի հայրը՝ Ջոնիկը, գյուղապետարան էր գալիս և նորեկ արցախցիների համար իրենց ունեցած կաթսաներից, անկողնուց առաջարկում։
«Ջոնիկի մի նախադասությունը երբեք չեմ մոռանա․ ասաց՝ ինձ մենակ տանիք տվեք, ես ոտով-ձեռով եմ, ամեն ինչ կանեմ, երեխեքիս կպահեմ։ Անգամ չասաց, որ սիրտը վիրահատված է, հետո ենք իմացել»,- պատմում է գյուղապետը։
© Sputnik / Aram NersesyanՋոնիկ Թովմասյան
![Отец семейства Джоник Товмасян Отец семейства Джоник Товмасян - Sputnik Արմենիա, 1920, 17.11.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/0b/11/68760370_0:0:1600:1065_1920x0_80_0_0_bc8a860f8a350c819136beee0ebc5746.jpg)
Ջոնիկ Թովմասյան
© Sputnik / Aram Nersesyan
Թովմասյանների ընտանիքը 4 հոգուց է բաղկացած. Ջոնիկն ապրում է մոր և երկու աղջիկների՝ 14-ամյա Ալյոնայի և 17-ամյա Անիի հետ։
© Sputnik / Aram NersesyanՋոնիկ Թովմասյանն ընտանիքի հետ
![Вынужденные переселенцы из Степанакерта - семья Товмасянов Вынужденные переселенцы из Степанакерта - семья Товмасянов - Sputnik Արմենիա, 1920, 17.11.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/0b/11/68760541_0:0:1600:1065_1920x0_80_0_0_136868cc6d92a4758c32cae259e2cf18.jpg)
Ջոնիկ Թովմասյանն ընտանիքի հետ
© Sputnik / Aram Nersesyan
Ստեփանակերտից են, ընտանիքի համար կյանքն այնտեղ հեշտ չի եղել․ լույսը դեռ չբացված` Ջոնիկի մայրը` Զառան, դուրս էր գալիս քաղաքի փողոցները մաքրելու, ավագ թոռնուհին օգնում էր նրան, նոր միայն դպրոց գնում։
Արցախից դուրս գալիս փոքր ավտոմեքենայի մեջ շատ բան տեղավորել չեն կարողացել, բայց 14-ամյա Ալյոնայի շախմատային հաղթանակների մասին վկայող պատվոգրերը, մեդալներն ու գավաթները (բացի ամենամեծից) Զառա տատիկը ստիպել է դուրս բերել։
© Sputnik / Aram NersesyanԱլյոնայի պատվոգրերը, մեդալներն ու գավաթները
![Шахматные медали Алены Шахматные медали Алены - Sputnik Արմենիա, 1920, 18.11.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/0b/11/68760454_0:0:1600:1065_1920x0_80_0_0_b63c91ace4eee8d8fe957982170c7874.jpg)
Ալյոնայի պատվոգրերը, մեդալներն ու գավաթները
© Sputnik / Aram Nersesyan
Տավուշ եկած առաջին ընտանիքն է՝ Արցախից ուղիղ այստեղ են ուղևորվել։ Գյուղում աղջիկներն արդեն ձեռագործության խմբակ են հաճախում, շուտով Ալյոնան նաև շախմատի խմբակ կհաճախի։
© Sputnik / Aram NersesyanՋոնիկ Թովմասյանի ընտանիքի անդամները
![Вынужденные переселенцы из Степанакерта - семья Товмасянов Вынужденные переселенцы из Степанакерта - семья Товмасянов - Sputnik Արմենիա, 1920, 17.11.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/0b/11/68760520_0:0:1600:1065_1920x0_80_0_0_e27e2cfbf4a91d065e2c43fb71f47492.jpg)
Ջոնիկ Թովմասյանի ընտանիքի անդամները
© Sputnik / Aram Nersesyan
Ասում են՝ Բերդի բնությունը շատ է նման իրենց Արցախինին, մարդիկ՝ նույնպես։
«Եթե Ղարաբաղն ազատագրվեց, գնում եմ հետ, եթե չէ, վե՛րջ, այստեղ եմ մնում»,- ասում է Զառա տատը մեզ ճանապարհելիս ու ցույց տալիս տնամերձ այգին, որը հասցրել է մշակել, սխտոր ու կանաչի ցանել։
© Sputnik / Aram NersesyanՏիկին Զառան
![Зара — бабушка семейства Зара — бабушка семейства - Sputnik Արմենիա, 1920, 17.11.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/0b/11/68760330_0:0:1600:1065_1920x0_80_0_0_e83163aa92066b303d306faf17ba21c3.jpg)
Տիկին Զառան
© Sputnik / Aram Nersesyan
Ինչքան ապրենք, կանգնեցնելու ենք էս տունը
Ավանեսյանների ընտանիքն էլ Ասկերանի Հարավ գյուղից է։ Պատերազմի ժամանակ Արսենը դիրքերում էր։ Արցախի ճակատագրի վերաբերյալ տարբեր տեղեկություններ էին ստացվում, և ընտանիքն առանց սպասելու, որ Արսենը դիրքերից իջնի, որոշեց դուրս գալ հայրենիքից։
© Sputnik / Aram NersesyanԱրսեն Ավանեսյանը
![Сын семьи Арсен Сын семьи Арсен - Sputnik Արմենիա, 1920, 17.11.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/0b/11/68758291_0:0:1600:1065_1920x0_80_0_0_5eab45c202292fdd6812fa41e483deb0.jpg)
Արսեն Ավանեսյանը
© Sputnik / Aram Nersesyan
Նազիկը 3 երեխաների, սկեսուրի ու սկեսրայրի հետ բեռնատարի թափքում հասան Հայաստան։
© Sputnik / Aram NersesyanՆազիկը
![Назан, невестка семьи Назан, невестка семьи - Sputnik Արմենիա, 1920, 18.11.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/0b/11/68758397_0:0:1600:1065_1920x0_80_0_0_784c170d75c583bf2f293bfecc8c8e0b.jpg)
Նազիկը
© Sputnik / Aram Nersesyan
«Ոչ մի բան, աղջիկ ջան, չեմ վեր կալել, հիմա եմ նստում, ասում՝ ինչի չեմ վեր կալել, էդքան շոր թողեցի ֆաներկի մեջին։ ժամանակ ունեինք, չենք ֆայմել»,- պատմում է տիկին Կատերինան։
© Sputnik / Aram NersesyanՏիկին Կատերինան
![Бабушка Катерина Бабушка Катерина - Sputnik Արմենիա, 1920, 17.11.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/0b/11/68758375_0:0:1600:1065_1920x0_80_0_0_74f918ddccbd55b757033ea5732bfe26.jpg)
Տիկին Կատերինան
© Sputnik / Aram Nersesyan
Դեպի Հայաստան ճանապարհը շատ ծանր է եղել, գրեթե 2 օր անձրևի տակ են մնացել, մեծից փոքր հիվանդացել են։ Հայաստանում մի քանի օր անց Արսենը միացել է ըտանիքին ու որոշել են բոլորով Տավուշ գյուղ գալ։ Թեպետ Արցախի կարոտը սրտներում է, բայց այստեղ արդեն իրենց հարազատ են զգում։
© Sputnik / Aram NersesyanԱվանեսյանների ընտանիքը Տավուշում
![Перемещенная семья Ованнисянов из села Арав Аскеранского района Перемещенная семья Ованнисянов из села Арав Аскеранского района - Sputnik Արմենիա, 1920, 17.11.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/0b/11/68758334_0:0:1600:1065_1920x0_80_0_0_97a46b4ee21ae5e3f6717f60efda50b4.jpg)
Ավանեսյանների ընտանիքը Տավուշում
© Sputnik / Aram Nersesyan
«Գնացել էինք Երևան` բժշկի, ամուսինս չէր ուզում մնալ, ասում էր՝ չեմ կարողանում, սիրտս պայթում ա, արի գնանք մեր տուն։ Էս արդեն մեր տունն է, լրիվ մեր բնությունն է»,- ասում է Կատերինան։
Արսենը որոշել է պայմանագրային զինծառայության անցնել, մինչ այդ տունն է կարգի բերում։ Մայրն ասում է՝ ձեռքերը ոսկի են, արդեն տան վերանորոգմամբ է զբաղվում, այգին կարգի բերում, որ ծառեր տնկեն ու բանջարեղեն աճեցնեն։ Գյուղապետարան է դիմել, որ առանձին հողատարածք տան ցորեն մշակելու համար։
«Դե հո առնովի չի լինելու։ Արդեն ժողովրդին հարցնում եմ՝ որտեղից կարելի է տնկիներ գնել։ Ինչքան ապրենք, կանգնեցնելու ենք էս տունը»,- ասում է տիկին Կատերինան։
© Sputnik / Aram NersesyanԱվանեսյանների այգին
![Семья уже приступила к обустройству сада Семья уже приступила к обустройству сада - Sputnik Արմենիա, 1920, 17.11.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/0b/11/68760564_0:0:1600:1065_1920x0_80_0_0_368233c8e5e1a82af685e1af64c4e194.jpg)
Ավանեսյանների այգին
© Sputnik / Aram Nersesyan
Որոշել է պատուհանի տակ տարբեր ծաղիկներ, հատկապես տարբեր գույների վարդեր աճեցնել, ինչպես Ստեփանակերտի իր տան բակում էր անում։
© Sputnik / Aram NersesyanՏավուշ գյուղը
![Село Тавуш Село Тавуш - Sputnik Արմենիա, 1920, 17.11.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/0b/11/68758313_0:0:1600:1065_1920x0_80_0_0_416b0b0847b6ea70760ebc0abb23f966.jpg)
Տավուշ գյուղը
© Sputnik / Aram Nersesyan