https://arm.sputniknews.ru/20211005/lav-lur-arden-erkrvord-nvobeljann-unenq-33971683.html
Լավ լուր. արդեն երկրորդ Նոբելյանն ունենք
Լավ լուր. արդեն երկրորդ Նոբելյանն ունենք
Sputnik Արմենիա
Նոբելյան շաբաթն այս անգամ մեզ՝ հայերիս համար, բավական հաջող է սկսվել։ 05.10.2021, Sputnik Արմենիա
2021-10-05T22:56+0400
2021-10-05T22:56+0400
2021-10-05T22:56+0400
հայ
նոբելյան մրցանակ
գիտնական
բարաք օբամա
բեյրութ
արտեմ պատապուտյան
https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e5/0a/05/33971355_0:0:1600:901_1920x0_80_0_0_c8bbf1741bb48bc31b11dea7a4849742.jpg
Լավ լուր՝ արդեն երկրորդ Նոբելյանն ունենք
Sputnik Արմենիա
Լավ լուր՝ արդեն երկրորդ Նոբելյանն ունենք
Եկեք անկեղծ լինենք։ Տասնամյակներ շարունակ խոսելով Նոբելյան մրցանակների մասին, միայն թվարկում էինք այն հայերին, որոնք արժանի էին Նոբելյան մրցանակի. աշխարհահռչակ աստղագետ Վիկտոր Համբարձումյանը, հիմա արդեն բոլորիս քաջ ծանոթ ճառագայման ախտորոշման սարքի ստեղծող Ռեյմոնդ Դամադյանը, Մենդելեևի աղյուսակում երեք տարի առաջ ներառված նոր տարրի՝ Օգանեսոնի հայտնագործող Յուրի Հովհաննիսյանը, հայտնի տնտեսագետ Դարոն Աճեմօղլուն և այլն։Աշխատեք որակով, փող ստացեք տոպրակովՄասնագետների կարծիքով` նրանք կարող էին պատվավոր մրցանակի դափնեկիր դառնալ, բայց չդարձան։ Եվ միայն 14 տարի առաջ՝ 2007 թվականին, Ամերիկայի նախկին փոխնախագահ Ալ Գորի հետ միասին Նոբելյանի արժանացավ առաջին հայը։ Ճանաչված մասնագետ Տորք Սահակյանն իր ծանրակշիռ նպաստն է բերել Կլիմայի փոփոխություններով զբաղվող փորձագետների միջկառավարական խմբի չորս զեկույցներից երեքին։ Այս երկուշաբթի Նոբելյանի դափնեկիր դարձավ երկրորդ հայը։Ամերիկահայ կենսաբան և նյարդաբան Արտեմ Պատապուտյանը ֆիզիոլոգիայի և բժշկության ոլորտի այս տարվա մրցանակին արժանացավ ամերիկացի գիտնական Դևիդ Ջուլիուսի հետ համատեղ։Ես, իհարկե, բժշկության, առավել ևս Ֆիզիոլոգիայի վերաբերյալ խիստ մակերեսային գիտելիքներ ունեմ, բայց մասնագետները փորձում են հնարավորինս մատչելի լեզվով բացատրել՝ Պատապուտյանն ու Ջուլիուսը հայտնաբերել են, թե ինչպես է ջերմաստիճանի փոփոխությունը, կամ, օրինակ, հասարակ հպումը վերածվում նյարդային ազդակների, որոնք մարդկային զգացողություններ են առաջացնում՝ թույլ տալով մեզ ընկալել աշխարհը և հարմարվել նրան։Համաձայնե′ք` անտեղյակ մարդու համար բավական ինտրիգային թեմա է՝ «հասարակ հպում, մարդկային զգացողություններ», և այդ ամենը՝ գիտական մակարդակով։ Գրեթե Պարույր Սևակ. « Հաշվո՛ւմ եք, հաշվո՜ւմ...Հաշվեցե՛ք հապա,Թե ի՞նչ ալիքով, քանի՞ վայրկյանումԵվ քանի՞ գրամ արյուն է հոսում աղջկա սրտիցԴեպի ամոթխած այտերը նրա՝Առաջ բերելով ա՛յն բռնկումը ջերմամիջուկային,Որ մինչև այսօր, միամտաբա՜ր, շիկնանք ենք կոչել»։Սակայն որոշ քննադատներ, ընդունելով, որ բժշկության և ֆիզիոլոգիայի բնագավառներում չափանիշներն իրոք բավական բարձր են, իսկ որոշումները հիմնականում արդարացի, բոլորովին համաձայն չեն, որ դա վերաբերում է նաև, ասենք, գրականության կամ խաղաղության մրցանակներին։ Քաղաքական և այլ գործոնների ազդեցությունը Նոբելյանի վրա պարզապես ակնհայտ է՝ համոզված են ոմանք։Բոլորը պիտի երջանիկ լինեն, իսկ կասկածվողները կհայտնվեն բանտումՀամաձայնե′ք` պատվավոր մրցանակի շնորհումն առնվազն որոշ դեպքերում իսկապես բավական լուրջ կասկածների տեղիք է տալիս։ Երբ Բարաք Օբաման գրեթե չպաշտոնավարած` արդեն դափնեկիր դարձավ, հենց ինքը՝ նախկին նախագահը, մի առիթով կատակեց.«Եթե նույնիսկ ես Նոբելյան մրցանակ ստացա, ուրեմն շատ հանգիստ դա կարող են անել անխտիր բոլորը»։Իսկ երբ 2009 թվականին գրականության բնագավառում Նոբելյան մրցանակը շնորհվեց Հերտա Մյուլերին, «Վաշինգտոն փոստ» թերթը փաստեց, որ ոչ միայն լայն հասարակայնությունը, այլև ամերիկացի առաջատար գրաքննադատներից և պրոֆեսորներից շատերը ընդհանրապես գաղափար չեն ունեցել այդ կնոջ ստեղծագործություններից։Այնինչ Նոբելյան մրցանակի չեն արժանացել աշխարհահռչակ գրողներ Լև Տոլստոյը, Անտոն Չեխովը, Մարսել Պրուստը, Ջեյմս Ջոյսը, Կարել Չապեկը, Մարկ Տվենը, Խորխե Լուիս Բորխեսը և շատ ու շատ ուրիշներ։Լա′վ, եկեք գոնե այսօր չխոսենք այս ամենի մասին։ Կարևորը, որ ունեցանք Նոբելյան մրցանակի հայազգի երկրորդ դափնեկիր։ Արտեմ Պատապուտյանը ծնվել է լիբանանահայ ընտանիքում, ավարտել է Բեյրութի Ամերիկյան համալսարանը, իսկ 35 տարի առաջ տեղափոխվել է Միացյալ Նահանգներ, որտեղ էլ գիտությունների դոկտոր է դարձել և շարունակում է համագործակցել ամերիկյան տարբեր հեղինակավոր գիտական կենտրոնների հետ։Չուկչաները կուրախանան, մենք էլ բանան կաճեցնենք. գլոբալ տաքացման տխուր հակափաստարկներըՄի խոսքով` ամեն տարվա հոկտեմբերին մեկնարկող Նոբելյան շաբաթն այս անգամ մեզ՝ հայերիս համար, բավական հաջող է սկսվել։
https://arm.sputniknews.ru/20211004/hajastanum-inchpes-tshapvoniajum-khaghaghutjan-u-paterazmi-shurj-vetshy-der-erkar-ksharunakvi-33926401.html
https://arm.sputniknews.ru/20210923/um-er-petq-kvomunizmn-aranc-paghpaghaki-kam-mikvojani-hamvov-nerdrumnery-khshm-um-33584790.html
բեյրութ
Sputnik Արմենիա
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2021
Արմեն Դուլյան
https://cdn.am.sputniknews.ru/img/2070/97/20709751_477:42:1221:786_100x100_80_0_0_49effa12a5c8a33e31f066cb33af3898.jpg
Արմեն Դուլյան
https://cdn.am.sputniknews.ru/img/2070/97/20709751_477:42:1221:786_100x100_80_0_0_49effa12a5c8a33e31f066cb33af3898.jpg
Լուրեր
am_HY
Sputnik Արմենիա
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e5/0a/05/33971355_177:0:1600:1067_1920x0_80_0_0_f052fbd50945094c522f7ae07313e9af.jpgSputnik Արմենիա
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Արմեն Դուլյան
https://cdn.am.sputniknews.ru/img/2070/97/20709751_477:42:1221:786_100x100_80_0_0_49effa12a5c8a33e31f066cb33af3898.jpg
հայ, նոբելյան մրցանակ, գիտնական, բարաք օբամա, բեյրութ, արտեմ պատապուտյան
հայ, նոբելյան մրցանակ, գիտնական, բարաք օբամա, բեյրութ, արտեմ պատապուտյան
Լավ լուր. արդեն երկրորդ Նոբելյանն ունենք
Նոբելյան շաբաթն այս անգամ մեզ՝ հայերիս համար, բավական հաջող է սկսվել։
Եկեք անկեղծ լինենք։ Տասնամյակներ շարունակ խոսելով Նոբելյան մրցանակների մասին, միայն թվարկում էինք այն հայերին, որոնք արժանի էին Նոբելյան մրցանակի. աշխարհահռչակ աստղագետ Վիկտոր Համբարձումյանը, հիմա արդեն բոլորիս քաջ ծանոթ ճառագայման ախտորոշման սարքի ստեղծող Ռեյմոնդ Դամադյանը, Մենդելեևի աղյուսակում երեք տարի առաջ ներառված նոր տարրի՝ Օգանեսոնի հայտնագործող Յուրի Հովհաննիսյանը, հայտնի տնտեսագետ Դարոն Աճեմօղլուն և այլն։
Մասնագետների կարծիքով` նրանք կարող էին պատվավոր մրցանակի դափնեկիր դառնալ, բայց չդարձան։ Եվ միայն 14 տարի առաջ՝ 2007 թվականին, Ամերիկայի նախկին փոխնախագահ Ալ Գորի հետ միասին Նոբելյանի արժանացավ առաջին հայը։ Ճանաչված մասնագետ Տորք Սահակյանն իր ծանրակշիռ նպաստն է բերել Կլիմայի փոփոխություններով զբաղվող փորձագետների միջկառավարական խմբի չորս զեկույցներից երեքին։ Այս երկուշաբթի Նոբելյանի դափնեկիր դարձավ երկրորդ հայը։
Ամերիկահայ կենսաբան և նյարդաբան Արտեմ Պատապուտյանը ֆիզիոլոգիայի և բժշկության ոլորտի այս տարվա մրցանակին արժանացավ ամերիկացի գիտնական Դևիդ Ջուլիուսի հետ համատեղ։
Ես, իհարկե, բժշկության, առավել ևս Ֆիզիոլոգիայի վերաբերյալ խիստ մակերեսային գիտելիքներ ունեմ, բայց մասնագետները փորձում են հնարավորինս մատչելի լեզվով բացատրել՝ Պատապուտյանն ու Ջուլիուսը հայտնաբերել են, թե ինչպես է ջերմաստիճանի փոփոխությունը, կամ, օրինակ, հասարակ հպումը վերածվում նյարդային ազդակների, որոնք մարդկային զգացողություններ են առաջացնում՝ թույլ տալով մեզ ընկալել աշխարհը և հարմարվել նրան։
Համաձայնե′ք` անտեղյակ մարդու համար բավական ինտրիգային թեմա է՝ «հասարակ հպում, մարդկային զգացողություններ», և այդ ամենը՝ գիտական մակարդակով։ Գրեթե Պարույր Սևակ. « Հաշվո՛ւմ եք, հաշվո՜ւմ...
Թե ի՞նչ ալիքով, քանի՞ վայրկյանում
Եվ քանի՞ գրամ արյուն է հոսում աղջկա սրտից
Առաջ բերելով ա՛յն բռնկումը ջերմամիջուկային,
Որ մինչև այսօր, միամտաբա՜ր, շիկնանք ենք կոչել»։
«Իրականում,- ասում է Նոբելյան ասամբլեայի անդամ, պրոֆեսոր Ջուլին Զիրատը,- բժշկության և ֆիզիոլոգիայի բնագավառում շատ բարձր են այն չափանիշները, որոնցով ղեկավարվում ենք հաղթողներին որոշելիս։ Մենք որոնում ենք հայտնագործություն, որը դռներ է բացել և թույլ է տվել մեզ բոլորովին նոր լույսով տեսնել խնդիրը։ Դա չպիտի լինի արդեն եղածի կատարելագործում, դա պետք է լինի հենց հայտնագործություն»։
Սակայն որոշ քննադատներ, ընդունելով, որ բժշկության և ֆիզիոլոգիայի բնագավառներում չափանիշներն իրոք բավական բարձր են, իսկ որոշումները հիմնականում արդարացի, բոլորովին համաձայն չեն, որ դա վերաբերում է նաև, ասենք, գրականության կամ խաղաղության մրցանակներին։ Քաղաքական և այլ գործոնների ազդեցությունը Նոբելյանի վրա պարզապես ակնհայտ է՝ համոզված են ոմանք։
Համաձայնե′ք` պատվավոր մրցանակի շնորհումն առնվազն որոշ դեպքերում իսկապես բավական լուրջ կասկածների տեղիք է տալիս։ Երբ Բարաք Օբաման գրեթե չպաշտոնավարած` արդեն դափնեկիր դարձավ, հենց ինքը՝ նախկին նախագահը, մի առիթով կատակեց.
«Եթե նույնիսկ ես Նոբելյան մրցանակ ստացա, ուրեմն շատ հանգիստ դա կարող են անել անխտիր բոլորը»։
Իսկ երբ 2009 թվականին գրականության բնագավառում Նոբելյան մրցանակը շնորհվեց Հերտա Մյուլերին, «Վաշինգտոն փոստ» թերթը փաստեց, որ ոչ միայն լայն հասարակայնությունը, այլև ամերիկացի առաջատար գրաքննադատներից և պրոֆեսորներից շատերը ընդհանրապես գաղափար չեն ունեցել այդ կնոջ ստեղծագործություններից։
![Անաստաս Միկոյան Անաստաս Միկոյան - Sputnik Արմենիա, 1920, 23.09.2021](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/1082/90/10829039_0:0:3000:1200_1920x0_80_0_0_7066c59a326d036034c1348995f3b311.jpg)
23 սեպտեմբերի 2021, 22:42
Այնինչ Նոբելյան մրցանակի չեն արժանացել աշխարհահռչակ գրողներ Լև Տոլստոյը, Անտոն Չեխովը, Մարսել Պրուստը, Ջեյմս Ջոյսը, Կարել Չապեկը, Մարկ Տվենը, Խորխե Լուիս Բորխեսը և շատ ու շատ ուրիշներ։
Լա′վ, եկեք գոնե այսօր չխոսենք այս ամենի մասին։ Կարևորը, որ ունեցանք Նոբելյան մրցանակի հայազգի երկրորդ դափնեկիր։ Արտեմ Պատապուտյանը ծնվել է լիբանանահայ ընտանիքում, ավարտել է Բեյրութի Ամերիկյան համալսարանը, իսկ 35 տարի առաջ տեղափոխվել է Միացյալ Նահանգներ, որտեղ էլ գիտությունների դոկտոր է դարձել և շարունակում է համագործակցել ամերիկյան տարբեր հեղինակավոր գիտական կենտրոնների հետ։
Մի խոսքով` ամեն տարվա հոկտեմբերին մեկնարկող Նոբելյան շաբաթն այս անգամ մեզ՝ հայերիս համար, բավական հաջող է սկսվել։