00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
Ուղիղ եթեր
09:00
4 ր
Ուղիղ եթեր
09:26
4 ր
Ուղիղ եթեր
09:34
26 ր
Ուղիղ եթեր
10:00
5 ր
Ուղիղ եթեր
10:05
26 ր
Ուղիղ եթեր
11:01
4 ր
Ուղիղ եթեր
13:00
5 ր
Ուղիղ եթեր
14:00
5 ր
Ուղիղ եթեր
17:00
4 ր
Ուղիղ եթեր
18:00
5 ր
5 րոպե Դուլյանի հետ
18:05
7 ր
Ուղիղ եթեր
19:00
5 ր
Ուղիղ եթեր
09:00
5 ր
Ուղիղ եթեր
09:26
4 ր
Ուղիղ եթեր
09:31
29 ր
Ուղիղ եթեր
10:00
4 ր
Ուղիղ եթեր
10:04
42 ր
Ուղիղ եթեր
11:00
4 ր
Ուղիղ եթեր
Լուրեր
13:00
46 ր
Ուղիղ եթեր
Լուրեր
14:00
46 ր
Ուղիղ եթեր
Լուրեր
17:00
46 ր
Ուղիղ եթեր
Լուրեր
18:00
46 ր
Ուղիղ եթեր
Լուրեր
19:00
46 ր
ԵրեկԱյսօր
Եթեր
ք. Երևան106.0
ք. Երևան106.0
ք. Գյումրի90.1

«5 րոպե Արմեն Դուլյանի հետ». Պատմության դասեր՝ «Մեծ ճողոպրում»

© Sputnik / Անցնել մեդիապահոցИосиф Виссарионович Сталин в годы Великой Отечественной войны 1941-1945 годов. Справа - маршалы Георгий Жуков и Константин Рокоссовский.
Иосиф Виссарионович Сталин в годы Великой Отечественной войны 1941-1945 годов. Справа - маршалы Георгий Жуков и Константин Рокоссовский. - Sputnik Արմենիա
Բաժանորդագրվել
Եկեք անկեղծ լինենք: Պատմության ընթացքում եղել են բախտորոշ պահեր, որոնց մասին, որքան էլ զարմանալի է, շատ քիչ բան է հայտնի: Այդպիսի մի իրադարձություն տեղի է ունեցել ուղիղ 78 տարի առաջ՝ 1941 թվականի հոկտեմբերի կեսերին:

Գերմանական զորքերը մոտենում էին Խորհրդային Միության մայրաքաղաքին, մինչև Մոսկվայի արվարձանները մնում էր ընդամենը 120 կիլոմետր: Իրավիճակն օրհասական էր: Եվ հոկտեմբերի 15-ին Պաշտպանության պետական կոմիտեն` Իոսիֆ Ստալինի գլխավորությամբ, «ԽՍՀՄ-ի մայրաքաղաքի տարհանման մասին» որոշում կայացրեց:
Ընդամենը մի մեջբերում.

«Հենց այսօր կազմակերպել Գերագույն խորհրդի նախագահության, ինչպես նաև ընկեր Մոլոտովի գլխավորած կառավարության տարհանումը»: Փակագծում նշված էր. «Ընկեր Ստալինը կմեկնի վաղը կամ ավելի ուշ՝ ըստ հանգամանքների»:

Այսինքն, որոշվել էր իշխանության բոլոր գլխավոր կառույցները, ինչպես նաև օտարերկրյա դիվանագիտական ներկայացուցչությունները տեղափոխել Կույբիշև (այժմ` Սամարա), որը գտնվում է մայրաքաղաքից մոտ 800 կիլոմետր դեպի արևելք՝ Վոլգա գետի ափին: 

«5 րոպե Արմեն Դուլյանի հետ». Պատմության դասեր՝ «Մեծ ճողոպրում»

Նախատեսվում էր նաև ականապատել և պայթեցնել մայրաքաղաքի խոշոր ձեռնարկությունները, կամուրջները, տրանսպորտային հանգույցները, այդ թվում նաև Մոսկվայի մետրոպոլիտենը: Այս մասին հատուկ գրավոր ցուցում ստացվեց հաղորդակցության ուղիների նախարար Լազար Կագանովիչից:
Մեջբերեմ. 

 

«Մետրոպոլիտենը փակել: Երեք ժամվա ընթացքում առաջարկություններ ներկայացնել դրա ոչնչացման վերաբերյալ»:

Ամենասարսափելին այն է, որ ժողովրդին այս ամենի մասին չէին տեղեկացրել, ղեկավարներից որևէ մեկը ելույթ չունեցավ ռադիոյով և չասաց, որ տարհանման որոշում է կայացվել:
Հոկտեմբերի 16-ի առավոտյան մոսկվացիներն արթնացան, սովորականի պես ուղևորվեցին աշխատանքի, բայց հայտնաբերեցին, որ մետրոն փակ է: Սա արդեն ահազանգ էր այն մասին, որ ինչ-որ արտառոց բան է կատարվում: Մոսկվայի մետրոպոլիտենը իր պատմության ընթացքում երբեք չէր փակվել: Մի կերպ հասնելով աշխատավայր՝ բանվորները տեսան, որ գործարաններն էլ են փակվում: Իսկ երբ փողոցներով սկսեցին շարժվել մեծ ու փոքր չինովնիկներին քաղաքից դուրս տանող ծառայողական մեքենաները, բոլորը հասկացան, որ որոշվել է Մոսկվան հանձնել գերմանացիներին: Ու սկսվեց Մեծ ճողոպրումը:

Հետագայում ժողովուրդն այն անվանեց՝ «Բոլշոյ դրապ»: Եթե թարգմանեմ՝ «Մեծ փախուստ», երևի լիովին չեմ արտահայտի «драп» բառի իմաստը, որովհետև «драпать» նշանակում է ոչ միայն պարզապես փախչել, այլ փախչել լեղապատառ:

Հենց այդպես էլ փախչում էին պաշտոնյաները՝ առանց հետ նայելու, ունենալով միայն մի նպատակ՝ փրկել սեփական կյանքը: Պատմաբան և լրագրող Լեոնիդ Մլեչինը մի քանի տարի առաջ հրապարակված իր «Սև հոկտեմբերը» հոդվածում գրել է.

«Ղեկավարները խուճապահար փախչում էին Մոսկվայից՝ համոզված լինելով, որ մենք տանուլ ենք տվել պատերազմը: Ուղղակի շշմեցուցիչ է, թե որքան վախկոտ գտնվեցին այն մարդիկ, որոնք ուրիշներին ուղարկում էին ռազմաճակատ՝ պահանջելով գերի չհանձնվել, այլ ինքնասպան լինել անելանելի իրավիճակներում»:

Ինչ էր անում առաջնորդը՝ Իոսիֆ Ստալինը:

Ստալինը երկմտում էր՝ ինչ կլինի, եթե Մոսկվան հանձնվի թշնամուն: Իհարկե, նման փորձ Ռուսաստանն ունեցել էր. 1812 թվականին Կուտուզովը որոշել էր Մոսկվան հանձնել Նապոլեոնին, բայց հետո քշել էր նույն Նապոլեոնին մինչև Փարիզ: Սակայն կար մի շատ էական տարբերություն՝ Մոսկվան այն ժամանակ Ռուսաստանի մայրաքաղաքը չէր: Մայրաքաղաք հանձնելը կնշանակեր կոտրել ժողովրդի ոգին ու կամքը, միգուցե նաև դրանով իսկ կանխորոշել պատերազմի ելքը: Ու Ստալինը վերջին պահին որոշեց մնալ: Ասում են՝ դրանից առաջ Ստալինը հարցրել էր Արևմտյան ռազմաճակատի հրամանատար Ժուկովին՝ կկարողանա՞նք պահել Մոսկվան: Եվ Ժուկովը պատասխանել էր. «Չեմ կասկածում»: Ինչևէ, Ստալինը չհեռացավ, Մոսկվան էլ մնաց անառիկ: Բայց այն, ինչ կատարվեց ուղիղ 78 տարի առաջ՝ հոկտեմբերյան այս օրերին, շատ խորհրդանշական է: Այդ «Բոլշոյ դրապ»–ը բացահայտեց մարդկանց էությունը, ցույց տվեց, որ նրանք, ովքեր ամեն օր մեծ-մեծ խոսում են հայրենասիրությունից, վտանգի դեպքում հաճախ առաջինն են խուճապահար փախչում, իսկ իշխանությունից դժգոհ քաղաքացին սուսուփուս վերցնում է զենքը ու կանգնում հակառակորդին դեմ դիմաց:

Լրահոս
0