Արամ Գարեգինյան, Sputnik Արմենիա
«Մի՞թե երջանկությունը կարող է լինել սպասված, ծրագրված»,– հարցնում է Իպոլիտը «Ճակատագրի հեգնանքը» հայտնի ֆիլմում։ Իհարկե, չի կարող, մենք համաձայն ենք։ Դրա հետ համաձայն է նաև ֆրանսիացի գիտնական Սերժ Գալամը։ Բայց միաժամանակ հավելում է` չի կարելի կանխատեսել անձնական երջանկությունը, իսկ այ հասարակական երևույթների դեպքում բացառված չէ։ Ինչպե՞ս։
Ատոմների փոխազդեցությունները ֆիզիկայի աշխարհում ընդհանրացվում են մաթեմատիկական մոդելներով։ Իսկ եթե ցանկացած մատերիա` կենդանի և անկենդան, փոխազդում է նույն օրենքներո՞վ։ Այդ հարցերն էլ ուսումնասիրում է սոցիոֆիզիկան։ Գալամը Երևանում ներկայացրեց այդ նոր ուղղության ձեռքբերումները «Կյանքի զարգացումը. էվոլյուցիայի հարցեր և օրգանիզմների զարգացումը» միջազգային համաժողովում։
![Ինչպես Սերժը կանխատեսեց Թրամփի հաղթանակը. Երևանում նոր գիտություն ներկայացվեց Ինչպես Սերժը կանխատեսեց Թրամփի հաղթանակը. Երևանում նոր գիտություն ներկայացվեց - Sputnik Արմենիա](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/1786/93/17869365_0:0:1280:960_600x0_80_0_0_1ff04c505daf541844fbf3da652a4db2.jpg)
Նա նշեց, որ այստեղ տեսական մոդելը մի քիչ այլ է, քան ատոմային ֆիզիկայի համար, բայց ինչ–որ հարցերում նման է։
«Իհարկե, մարդիկ նույն կերպ չեն արձագանքում Ճապոնիայում, Եգիպտոսում և Ֆինլանդիայում տեղի ունեցող իրադարձություններին ։ Բայց ես կարծում եմ, որ կա շատ թե քիչ ընդհանուր մոդել։ Իսկ հետո պետք է արդեն ուսումնասիրել` ինչպիսի շտկումներ կմտցնի այդ մոդելի մեջ հենց կյանքը` սոցիալական իրադրությունը, ավանդույթները և մարդկանց սովորույթները», – ասաց Գալամը Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում։
Նա այդ մոդելով կանխատեսել է, թե ինչպես և ինչու էին հանրապետականները Դոնալդ Թրամփին ԱՄՆ–ի նախագահի թեկնածու առաջադրել։
Այնուհետև 2016թ–ի ամռանը Գալամը մեծ հավանականությամբ ենթադրել է ԱՄՆ–ի նոր նախագահի անունը։
Դեռ 2005թ–ին նույնպիսի «ատոմային» օրենքներով գիտնականը կանխատեսել է Ժակ Շիրակի օրոք եվրոպական սահմանադրության հարցերով հանրաքվեի բացասական ելքը։ Այդ ժամանակ նա ենթադրել է, որ եվրաինտեգրացիայի հարցերով հանրաքվեն կարող է տապալվել։ Նախնական հարցումները կարող են հստակ «կողմ» ցույց տալ, սակայն արդյունքում ամեն ինչ կարող է «դեմ» դառնալ։ Այդ ենթադրությունն իրագործվել է նաև Brexit–ի վերաբերյալ հանրաքվեից հետո։
«Բայց, ինչպես արդեն ասացի, կյանքը մտցնում է իր փոփոխությունները։ Ես սոցիոլոգ չեմ և չգիտեմ այն գործոնները, որոնք իրականում կարող են ազդել այս կամ այն երկրում այդ մոդելի վրա», – նշեց գիտնականը։
Նրա մոդելներն արդեն հետաքրքրել են քաղաքական գործիչներին։ Բայց չի կարելի մոռանալ` գիտնականն ամենից առաջ էթիկայի պահպանող է, զգուշացնում է ֆրանսիացի ֆիզիկոսը։
«Ես չեմ ուզում դիտարկել իմ հետազոտությունները` որպես հարստանալու միջոց։ Ես գիտնական եմ, ոչ թե քաղաքական գործիչ։ Պետք է շարունակել հետազոտությունները։ Բայց պետք է հետևել, որ դրանցից չօգտվեն անբարեխիղճ մարդիկ` ի վնաս մեզ բոլորիս», – նշում է նա։
Երևանում միջազգային գիտական համաժողովը կազմակերպվել է Հայաստանի կառավարության, Ալիխանյանի անվան ազգային լաբորատորիայի, Հայաստանի բարձր տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միության, ինչպես նաև Եվրամիության աջակցությամբ։