00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
Ուղիղ եթեր
09:00
7 ր
Ուղիղ եթեր
09:36
23 ր
Ուղիղ եթեր
10:00
6 ր
Ուղիղ եթեր
10:07
53 ր
Ուղիղ եթեր
11:00
8 ր
Ուղիղ եթեր
13:00
5 ր
Ուղիղ եթեր
14:00
7 ր
Ուղիղ եթեր
17:00
5 ր
Ուղիղ եթեր
18:00
6 ր
5 րոպե Դուլյանի հետ
18:06
7 ր
Ուղիղ եթեր
19:00
5 ր
Ուղիղ եթեր
09:00
5 ր
Ուղիղ եթեր
09:27
4 ր
Ուղիղ եթեր
09:32
28 ր
Ուղիղ եթեր
10:00
5 ր
Ուղիղ եթեր
10:06
35 ր
Ուղիղ եթեր
11:00
6 ր
Ուղիղ եթեր
13:00
5 ր
Ուղիղ եթեր
14:00
5 ր
Ուղիղ եթեր
17:00
5 ր
Ուղիղ եթեր
18:00
5 ր
5 րոպե Դուլյանի հետ
18:05
7 ր
Ուղիղ եթեր
Լուրեր
19:00
5 ր
ԵրեկԱյսօր
Եթեր
ք. Երևան106.0
ք. Երևան106.0
ք. Գյումրի90.1

Ուղղակի փրկություն. ինչպես ՆԱՍԱ–ի փոխտնօրենի հայ եղբայրը դարձավ էլեկտրամոբիլի «հայրը»

CC BY-SA 2.5 / non / Электромобиль ВАЗ-2102ЭСоветская экспериментальная модель электромобиля ВАЗ-2801
Советская экспериментальная модель электромобиля ВАЗ-2801 - Sputnik Արմենիա
Բաժանորդագրվել
1960-ականների վերջին թափ ստացավ «կանաչների» շարժումը, որը մտահոգված էր բնապահպանական խնդիրներով։ Այն ժամանակ էլեկտրական շարժիչներով մեքենաների գործնական աշխատանքների առաջին ալիքը բարձրացավ: ԽՍՀՄ–ում, Մոսկվայի և Տոլյատիի նման, «էլեկտրամոբիլային» կենտրոն դարձավ նաև Երևանը։ Իսկ ինժեներ Էմիլ Դիլանյանը այդ նախաձեռնության ակտիվիստներից էր։

Էմիլ Դիլանյանը ծնվել է Երևանում 1917 թվականին. նրան և երկու քույրերին մայրը, փաստորեն, մենակ էր դաստիարակում, հայրը դեռ երիտասարդ տարիքում էր մահացել։ Դպրոցից հետո` 1935 թվականին, նա Դնեպրոպետրովսկ մեկնեց` քեռու մոտ, ընդունվեց շինարարական համալսարանի նախապատրաստական բաժինը։ Մեկ տարի անց մորեղբորը բռնադատեցին, այնուհետև գնդակահարեցին, և Էմիլը Երևան վերադարձավ։

Подъем Андреевского флага на корвете Совершенный во Владивостоке - Sputnik Արմենիա
Ռուսաստանի հայ ծովակալը. ինչպես երևանցի Սերգեյը գլխավորեց ՌԴ լավագույն նավատորմը

Այստեղ պետք է նշենք, որ  մորեղբոր` Գուրգեն Նիկողոսյանի որդին ծնվում է նրա գնդակահարությունից հետո միայն. նրան Առնոլդ են անվանում, Առնոլդին վիճակված էր ՆԱՍԱ–ի փոխնախագահ դառնալ։ «Ձնհալի» տարիներին Առնոլդ Նիկողոսյանը ԽՍՀՄ եկավ, ծանոթացավ հոր բանտարկման և գնդակահարման մանրամասններին։ 1988 թվականի երկրաշարժից հետո Նիկողոսյանը կես տարի հեռուստակամրջի աշխատանքն էր ապահովում, որի միջոցով ամերիկացի բժիշկները խորհրդատվություն էին տրամադրում հայ գործընկերներին` օգնելով նրանց բուժել վիրավորներին։

1936 թվականին Էմիլը Դիլանյանը երևանյան աերոակումբի անդամ ու պոլիտեխնիկի ուսանող դարձավ։ Ակումբում նա բավական արագ արժանացավ դասախոսների հարգանքին և նրան շուտով օդակայան ուղարկեցին` թռչել սովորելու։ Նա սովորեց, և ակումբը մեկ տարի հետո նրան ուղարկեց Եյսկ` ռազմածովային ավիացիոն ուսումնարան, որն Էմիլը գերազանցությամբ և լեյտենանտի կոչումով ավարտեց 1939 թվականին։ Նրան` որպես օդաչու–հրահանգիչ, պահում են ուսումնարանում աշխատելու, Էմիլը նորեկներին սովորեցնում է բարձրագույն պիլոտաժի հիմունքներին և օդային մարտի կանոններին։

Իսկ հետո պատերազմ։ 1942 թվականի սկզբին Դիլանյանին Հարավային նավատորմի ռազմաօդային ուժեր ուղարկեցին։ Նա անմիջապես միանում է Մուրմանսկի օդային պաշտպանության և ռազմածովային կայանի մարտական առաջադրանքների կատարմանը։ Օդային մարտերում Դիլանյանը հակառակորդի 7 ինքնաթիռ է խոցել, մարտական գործողություններում ցուցաբերած բացառիկ քաջության համար օդաչուն պարգևատրվել է Մարտական կարմիր դրոշի և Կարմիր աստղի շքանշաններով։

Ветераны советской разведки Геворк и Гоар Вартаняны - Sputnik Արմենիա
Հայուհի հետախույզը ադրբեջանական քարոզչամեքենայի աչքի գերանն է դարձել

Օգոստոսի սկզբին Դիլանյանին առաջադրանք են տալիս ապահովել Մուրմանսկին մոտեցող խորհրդային նավերի խմբի պաշտպանությունը։ Օդային մարտերի ժամանակ նա իր ինքնաթիռը հարվածի տակ է դնում` փրկելով երկու այլ օդաչուների, այնուհետև փորձում է  դուրս գալ մարտից, նրան վրա կրակում են, և փամփուշտը պայթում է ձախ ձեռքում։

Դիլանյանը, գրեթե պոկված ձեռքով, արյունաքամ լինելով` դուրս է նետվում ինքնաթիռից և միայն վերջին մի քանի հարյուր մետրի վրա քաշում պարաշյուտի օղակը։ Այնուհետև նա դեռ երեք օր այդ վիճակով դեգերում էր տայգայով, նախքան հրաշքով հասնում է յուրայինների մոտ։ Հոսպիտալում անդամահատում են ձեռքը, իսկ Հյուսիսային նավատորմի հրամանատարը միջնորդում է օդաչուին արդեն երկրորդ` Կարմիր աստղի շքանշանով պարգևատրելու համար։

Իհարկե, անդամահատությունից հետո Դիլանյանն այլևս ռազմաճակատ չէր կարող վերադառնալ, և նա վերադարձավ Երևան ու 1943 թվականին շարունակեց ուսումը պոլիտեխնիկական ինստիտուտի էլեկտրատեխնիկական ֆակուլտետում, աշխատեց, պաշտպանեց թեկնածուականը։

Автопортрет Рудольфа Хачатряна - Sputnik Արմենիա
Հայաստանի դա Վինչին, կամ ինչու Ռուդոլֆ Խաչատրյանի հայրը չհամակերպվեց որդու ընտրության հետ

Էմիլ Դիլանյանը Երևանի Պոլիտեխնիկական ինստիտուտում էլեկտրական շարժակի և արտադրական գործընթացների ավտոմատացման ամբիոն բացեց։ Իր գիտական գործունեության ընթացքում նա ավելի քան 100 աշխատություն է գրել, այնուհետև նույն պոլիտեխնիկում, Դիլանյանը դառնում է Էլեկտրամոբիլների խնդիրներն ուսումնասիրող գիտական լաբորատորիա բացելու նախաձեռնողը։ Էմիլ Դիլանյանի գլխավորությամբ ԽՍՀՄ–ում Երևանի ավտոգործարանի հիման վրա երեք էլեկտրամոբիլ է ստեղծվում։

Էլեկտամոբիլներին նվիրված առաջին համաշխարհային գիտական կոնգրեսը տեղի ունեցավ Կալիֆոռնիայում, երկրորդը` 1979 թվականին Երևանում` հայ գիտնականների ձեռքբերումների պատվին։

Երբ 1970-ականների կեսերին հայկական էլեկտրամոբիլն ընթանում էր քաղաքամերձ խճուղիներով և Երևանյան փողոցներով (իսկ նա կարող էր մինչև 100 կմ/ժ արագություն զարգացնել) հանդիպակաց վարորդները բերանները բացում էին զարմանքից. ավտոմեքենա է գալիս, բայց ո՛չ շարժիչի ձայնն է լսվում, ո՛չ էլ արտանետուներ են երևում…

Լրահոս
0