https://arm.sputniknews.ru/20260928/vaghy-paterazm-er-aprelu-iravunqy-vorpes-keghts-khaghaghutjan-gin-107399029.html
Վաղը պատերազմ էր. ապրելու իրավունքը՝ որպես կեղծ «խաղաղության» գին
Վաղը պատերազմ էր. ապրելու իրավունքը՝ որպես կեղծ «խաղաղության» գին
Sputnik Արմենիա
Sputnik Արմենիայի սյունակագիր Արման Աբովյանը նշում է` խաղաղությունը չի կարող կառուցվել հայոց պատմությունը կեղծելու, էթնիկ զտումների, ատելության և Հայաստանի... 28.09.2026, Sputnik Արմենիա
2026-09-28T22:06+0400
2026-09-28T22:06+0400
2026-09-28T23:08+0400
հայաստան
պատերազմ
ադրբեջան
հայեր
արցախ
հեղինակներ
խաղաղություն
https://cdn.am.imgsputniknews.ru/img/07e9/08/09/92155087_0:50:1600:951_1920x0_80_0_0_8c487ebf592c3c098e774d23dc5175df.jpg
2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ը հայերի համար հանուն հայրենիքի մղված հերթական պայքարի ևս մեկ ամսաթիվ չէ։ Այս ամսաթիվը ոչ միայն տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքականության մեջ տեկտոնիկ տեղաշարժերի սկիզբ դարձավ, այլև այս պատերազմի իրական պատճառների ըմբռնման նախադրյալ։Անկեղծ կլինենք, եթե ասենք` վերջին 130 տարվա ընթացքում հայրենի հողում ապրելու հայ ժողովրդի իրավունքի դեմ ագրեսիան դարձավ տարածաշրջանի բնիկ բնակիչների՝ հայերի և այսպես կոչված «Մեծ Թուրան» հայեցակարգի համաձայն 20-րդ դարի սկզբին եվրոպացի քաղտեխնոլոգների կողմից արհեստականորեն ստեղծված կոնգլոմերատի միջև հարաբերությունների լեյտմոտիվը։Չեմ անդրադառնա պատերազմի խիստ կասկածելի ընթացքին՝ մարտավարության, ռազմավարության, դինամիկայի և այն ուղեկցող աշխարհաքաղաքական շրջադարձերի տեսանկյունից։«Իրական Հայաստանն» ընդդեմ իսկական ՀայաստանիԿցանկանայի կենտրոնանալ պատերազմի ընթացքում ի հայտ եկած ակնհայտ փաստերի վրա, հատկապես երբ պատերազմն այլ ձև ստացավ՝ դառնալով հայկական պետականության, ազգային և հոգևոր սկիզբը խաթարելու փորձերի դանդաղ գործընթաց։Բայց նախ նշենք, որ պատերազմը, տեղի հայ բնակչության սիստեմատիկ կոտորածն ու հազարամյակներով հայերով բնակեցված տարածքներն էթնիկ զտման ենթարկելը ամենևին էլ հայ-ադրբեջանական հակամարտության պատճառ չէին։Հայ-ադրբեջանական հակամարտությունը թուրքական էքսպանսիոնիզմի հետևանք է, որի նպատակն է «մաքրել» հայկական, բնիկ, բայց թուրքերի համար «օտար» էթնոքաղաքական տարրը։Ե՛վ 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանությունը, և՛ 20-րդ դարի սկզբին Արցախում հայ բնակչության լիակատար ոչնչացման փորձերը, և՛ Նախիջևանում հայ բնակչության «սպիտակ ցեղասպանությունը» «Մեծ Թուրան» հայեցակարգի իրականացման համար Հարավային Կովկասի տարածաշրջանում և ժամանակակից Թուրքիայի տարածքում «ստերիլ» տարածք ձևավորելու քաղաքականության հետևանք էր։Սա փաստ է։ Եվ այս փաստը հաստատվում է հայերի բացակայությամբ Նախիջևանում, Արցախում և Արևմտյան Հայաստանի հողերում, որոնք այժմ գտնվում են Թուրքիայի տարածքում։Հայաստանի էներգետիկ ինքնիշխանությունը, կամ անկախությունը «կլանելու» հաջորդ փուլը«Հարավային Կովկասն առանց հայերի» հայեցակարգի առաջխաղացման թեզը հաստատող փաստ կարելի է համարել նաև հազարամյակների պատմություն ունեցող հայկական պատմական, մշակութային և կրոնական ժառանգության ոչնչացումը կամ յուրացումը։Արցախում գտնվող Դադիվանքի և Գանձասարի պատմությունը վերաշարադրելու փորձերը, Նախիջևանում ավելի քան 10 հազար հայկական խաչքարերի ոչնչացումը, Ստեփանակերտում քրիստոնեական վանական համալիրի ոչնչացումը, Շուշիի հայկական Կանաչ ժամի ոչնչացումը և Շուշիի Ղազանչեցոց եկեղեցու նկատմամբ տեղի ունեցած վանդալիզմը մեկ գործընթացի մաս են։Եվ որպես հակահայկական վակխանալիայի շարունակություն` Ադրբեջանում ամենաբարձր մակարդակով հայկական տարածքը «Արևմտյան Ադրբեջան» հայտարարելը ցույց է տալիս, որ 2020 թվականի պատերազմը տարածաշրջանը հայաթափելու փորձերի ընդամենը հերթական փուլն էր։Այսինքն` այսօր ամբողջ պատասխանատվությամբ կարող ենք փաստել` նույնիսկ Հայաստան-Թուրքիա-Ադրբեջան տնտեսական կապերի հաստատման պայմաններում և ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունից հետո (ի դեպ, Ադրբեջանի անմիջական շանտաժի արդյունքում) «խաղաղության պայմանագիր» բարձրագոչ անվանումով «թուղթ» կստորագրվի, բայց այդ «խաղաղության» գինը շատ ավելի էժան կլինի, քան այն թուղթը, որի տակ կստորագրեն Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարները։Խաղաղությունը չի կարող կառուցվել հայոց պատմությունը կեղծելու, էթնիկ զտումների, հայերի նկատմամբ ատելության և ՀՀ-ի նկատմամբ առկա պահանջների վրա։ Սա խաղաղություն չէ, այլ ընդամենը ամբողջ Հարավային Կովկասի տարածաշրջանը հայաթափելու հերթական փուլ։Եվ որքան շուտ Հայաստանում գերիշխի իրականության համարժեք ընկալումը, այնքան շուտ իրական ճանապարհ կհարթվի դեպի իրական խաղաղություն։Կյանքի ճանապա՞րհ, թե՞ «խաղաղության փակուղի»․ Տիգրանաշե՞ն, թե՞ «Քյարքի»
ադրբեջան
Sputnik Արմենիա
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Արման Աբովյան
https://cdn.am.imgsputniknews.ru/img/07e7/0b/1d/69370563_390:0:2438:2048_100x100_80_0_0_08942ecbcf5f0d7c232fbc30b0241b61.jpg
Արման Աբովյան
https://cdn.am.imgsputniknews.ru/img/07e7/0b/1d/69370563_390:0:2438:2048_100x100_80_0_0_08942ecbcf5f0d7c232fbc30b0241b61.jpg
Լուրեր
am_HY
Sputnik Արմենիա
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik Արմենիա
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Արման Աբովյան
https://cdn.am.imgsputniknews.ru/img/07e7/0b/1d/69370563_390:0:2438:2048_100x100_80_0_0_08942ecbcf5f0d7c232fbc30b0241b61.jpg
հայաստան, պատերազմ, ադրբեջան, հայեր, արցախ, հեղինակներ, խաղաղություն
հայաստան, պատերազմ, ադրբեջան, հայեր, արցախ, հեղինակներ, խաղաղություն
Վաղը պատերազմ էր. ապրելու իրավունքը՝ որպես կեղծ «խաղաղության» գին
22:06 28.09.2026 (Թարմացված է: 23:08 28.09.2026) Sputnik Արմենիայի սյունակագիր Արման Աբովյանը նշում է` խաղաղությունը չի կարող կառուցվել հայոց պատմությունը կեղծելու, էթնիկ զտումների, ատելության և Հայաստանի նկատմամբ պահանջների վրա։
2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ը հայերի համար հանուն հայրենիքի մղված հերթական պայքարի ևս մեկ ամսաթիվ չէ։ Այս ամսաթիվը ոչ միայն տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքականության մեջ տեկտոնիկ տեղաշարժերի սկիզբ դարձավ, այլև այս պատերազմի իրական պատճառների ըմբռնման նախադրյալ։
Անկեղծ կլինենք, եթե ասենք` վերջին 130 տարվա ընթացքում հայրենի հողում ապրելու հայ ժողովրդի իրավունքի դեմ ագրեսիան դարձավ տարածաշրջանի բնիկ բնակիչների՝ հայերի և այսպես կոչված «Մեծ Թուրան» հայեցակարգի համաձայն 20-րդ դարի սկզբին եվրոպացի քաղտեխնոլոգների կողմից արհեստականորեն ստեղծված կոնգլոմերատի միջև հարաբերությունների լեյտմոտիվը։
Չեմ անդրադառնա պատերազմի խիստ կասկածելի ընթացքին՝ մարտավարության, ռազմավարության, դինամիկայի և այն ուղեկցող աշխարհաքաղաքական շրջադարձերի տեսանկյունից։
Կցանկանայի կենտրոնանալ պատերազմի ընթացքում ի հայտ եկած ակնհայտ փաստերի վրա, հատկապես երբ պատերազմն այլ ձև ստացավ՝ դառնալով հայկական պետականության, ազգային և հոգևոր սկիզբը խաթարելու փորձերի դանդաղ գործընթաց։
Բայց նախ նշենք, որ պատերազմը, տեղի հայ բնակչության սիստեմատիկ կոտորածն ու հազարամյակներով հայերով բնակեցված տարածքներն էթնիկ զտման ենթարկելը ամենևին էլ հայ-ադրբեջանական հակամարտության պատճառ չէին։
Հայ-ադրբեջանական հակամարտությունը թուրքական էքսպանսիոնիզմի հետևանք է, որի նպատակն է «մաքրել» հայկական, բնիկ, բայց թուրքերի համար «օտար» էթնոքաղաքական տարրը։
Ե՛վ 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանությունը, և՛ 20-րդ դարի սկզբին Արցախում հայ բնակչության լիակատար ոչնչացման փորձերը, և՛ Նախիջևանում հայ բնակչության «սպիտակ ցեղասպանությունը» «Մեծ Թուրան» հայեցակարգի իրականացման համար Հարավային Կովկասի տարածաշրջանում և ժամանակակից Թուրքիայի տարածքում «ստերիլ» տարածք ձևավորելու քաղաքականության հետևանք էր։
Սա փաստ է։ Եվ այս փաստը հաստատվում է հայերի բացակայությամբ Նախիջևանում, Արցախում և Արևմտյան Հայաստանի հողերում, որոնք այժմ գտնվում են Թուրքիայի տարածքում։
«Հարավային Կովկասն առանց հայերի» հայեցակարգի առաջխաղացման թեզը հաստատող փաստ կարելի է համարել նաև հազարամյակների պատմություն ունեցող հայկական պատմական, մշակութային և կրոնական ժառանգության ոչնչացումը կամ յուրացումը։
Արցախում գտնվող Դադիվանքի և Գանձասարի պատմությունը վերաշարադրելու փորձերը, Նախիջևանում ավելի քան 10 հազար հայկական խաչքարերի ոչնչացումը, Ստեփանակերտում քրիստոնեական վանական համալիրի ոչնչացումը, Շուշիի հայկական Կանաչ ժամի ոչնչացումը և Շուշիի Ղազանչեցոց եկեղեցու նկատմամբ տեղի ունեցած վանդալիզմը մեկ գործընթացի մաս են։
Եվ որպես հակահայկական վակխանալիայի շարունակություն` Ադրբեջանում ամենաբարձր մակարդակով հայկական տարածքը «Արևմտյան Ադրբեջան» հայտարարելը ցույց է տալիս, որ 2020 թվականի պատերազմը տարածաշրջանը հայաթափելու փորձերի ընդամենը հերթական փուլն էր։
Այսինքն` այսօր ամբողջ պատասխանատվությամբ կարող ենք փաստել` նույնիսկ Հայաստան-Թուրքիա-Ադրբեջան տնտեսական կապերի հաստատման պայմաններում և ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունից հետո (ի դեպ, Ադրբեջանի անմիջական շանտաժի արդյունքում) «խաղաղության պայմանագիր» բարձրագոչ անվանումով «թուղթ» կստորագրվի, բայց այդ «խաղաղության» գինը շատ ավելի էժան կլինի, քան այն թուղթը, որի տակ կստորագրեն Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարները։
Խաղաղությունը չի կարող կառուցվել հայոց պատմությունը կեղծելու, էթնիկ զտումների, հայերի նկատմամբ ատելության և ՀՀ-ի նկատմամբ առկա պահանջների վրա։ Սա խաղաղություն չէ, այլ ընդամենը ամբողջ Հարավային Կովկասի տարածաշրջանը հայաթափելու հերթական փուլ։
Եվ որքան շուտ Հայաստանում գերիշխի իրականության համարժեք ընկալումը, այնքան շուտ իրական ճանապարհ կհարթվի դեպի իրական խաղաղություն։
