https://arm.sputniknews.ru/20260818/gjughacin-berq-uni-shuka-chuni-deghdzic-hetvo-herty-khaghvoghinn-e-pvordzagety-zgushacnum-e-105874297.html

Գյուղացին բերք ունի, շուկա չունի, դեղձից հետո հերթը խաղողինն է. փորձագետը զգուշացնում է

Գյուղացին բերք ունի, շուկա չունի, դեղձից հետո հերթը խաղողինն է. փորձագետը զգուշացնում է

Sputnik Արմենիա

Աշոտ Հարությունյանի խոսքով` տարվա վերջում խիստ բացասական տնտեսական աճի ցուցանիշ կարող է արձանագրվել ամբողջ ոլորտի առումով, որը կփորձեն կապել արտաքին... 18.08.2026, Sputnik Արմենիա

2026-08-18T20:43+0400

2026-08-18T20:43+0400

2026-08-18T20:43+0400

դեղձ

խաղող

գյուղմթերք

արտահանում

գյուղացի

բողոքի ակցիա

աշոտ հարությունյան

հհ կառավարություն

https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e9/02/19/86147652_0:160:3072:1888_1920x0_80_0_0_343caae8fba6cd3b6855b2dba685df2c.jpg

ԵՐԵՎԱՆ, 18 օգոստոսի – Sputnik. Դեղձի մթերման խնդիրները կարող են միայն սկիզբը լինել։ Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում նման կարծիք հայտնեց գյուղոլորտի փորձագետ, գյուղատնտեսության նախարարի նախկին տեղակալ Աշոտ Հարությունյանը` անդրադառնալով վերջին օրերին Արմավիրի մարզում դեղձի մթերման, իրացման խնդիրներին։Ավելի վաղ հայտնել էինք, որ Արմավիրի մարզում դեղձ արտադրող գյուղացիները բողոքում են, որ կառավարությունը սուբսիդավորում է տալիս չրագործներին, արտահանողներին, բայց իրենց դրանից օգնություն չկա։ Իսկ արտահանողներն ու մթերողները շատ ցածր գներով են ցանկանում վերցնել բերքը։Աշոտ Հարությունյանի խոսքով` առաջիկայում նույն խնդիրները կարող են ի հայտ գալ նաև սալորի, խաղողի, կաղամբի, վարունգի և կարտոֆիլի մթերման ժամանակ։ Գյուղոլորտի մասնագետը նկատում է, որ սեզոնային խնդիրների վերաբերյալ որոշումները պետք է համակարգային լինեն և հաշվի առնվեն նաև առաջիկա ամիսների հնարավոր զարգացումները։ Երբ դեղձի մթերման խնդիրն ամբողջական տեսք չէր ստացել, Հարությունյանը զգուշացրել էր, որ սեզոնայնությունից ելնելով՝ իրավիճակը կարող է ավելի բարդանալ։Փորձագետի գնահատմամբ՝ այդ հորդորները, սակայն, պատշաճ կերպով հաշվի չեն առնվել, և առանձին խնդիրների լուծման համար ընդունվել են ոչ համաչափ որոշումներ՝ ինչպես գումարների բաշխման, այնպես էլ խնդիրների ճիշտ արձանագրման և քաղաքական որոշումներ ընդունելու մակարդակում։«Տարվա վերջում էլ տնտեսական աճի արդյունքներով կարող ենք ունենալ խիստ բացասական ցուցանիշ ամբողջ ոլորտի առումով, որը կարող են փորձել կապել արտաքին քաղաքականության հետ։ Բայց այդպես չէ․ սա ճանապարհների, շուկաների և մթերման համակարգի խնդիր է»,-նշեց Հարությունյանը։Ընդգծեց` մթերման խնդրի հետ կապված առաջին ազդանշաններն էին արտաքին շուկայի կորուստը կամ վեկտորի փոփոխությունը, կայացած շուկայի և համակարգի փլուզումը, և այդ օրվանից պետք էր պատրաստվել։ Պետք էր նախապես հաշվի առնել սեզոնայնությունը, գործարանների հնարավորությունները, այգիների ծավալները և կանխատեսել, թե որ փուլում ինչ խնդիր կարող է առաջանալ։Գյուղմթերքի իրացումը մի քանի հիմնական բաղադրիչ ունի՝ արտահանում, տեղական շուկա, վերամշակող ընկերությունների կողմից մթերում և տնային տնտեսություններում արտադրանքի օգտագործում կամ վերամշակում։ Եթե այդ չորս ուղղություններից ամենագլխավորը՝ արտահանումը, չի աշխատում բնականաբար խնդիր է առաջանում նաև մյուս ուղղություններում։ Գյուղատնտեսության նախկին փոխնախարարի խոսքով` Հայաստանում մթերող գործարանները, անկախ սեփականության ձևից, գյուղատնտեսության համար ռազմավարական նշանակություն ունեն։ Գյուղատնտեսական արտադրանքի մթերման և իրացման համակարգում այդ ձեռնարկությունները պետք է դիտարկվեն որպես ռազմավարական նշանակության օղակ։«Այսքան տարի այդ գործարանները` հիմնավորված կամ անհիմն, մթերման գծով ստացել են սուբսիդիաներ։ Այստեղ կա համադրելիության խնդիր, որը կարելի է ուսումնասիրել՝ յուրաքանչյուր դեպքում ինչ է եղել, ինչ գնով է մթերվել, ինչ ինքնարժեք է եղել, ինչ գնով է իրացվել և այլն»,-ասաց նա։Երկրորդ տարբերակը, Հարությունյանի խոսքով, այն է, որ որոշ ընկերություններ, ունենալով պահեստավորման կամ մթերման որոշակի հնարավորություններ, դիտավորյալ ամբողջ ծավալով չեն իրականացնում մթերումը՝ սպասելով պետական միջամտության։«Շեշտում եմ՝ դիտավորյալ։ Երբեմն, ունենալով պահուստային տեղ շատ չեն մթերում՝ սպասելով պետության միջամտությանը և ավելի հեշտ սուբսիդիա ստանալուն։ Դուք պատկերացնո՞ւմ եք՝ լոլիկը դաշտում փչանում է։ Եթե այդ ժամանակին չքաղեցին, ամբողջ բույսն է շարքից դուրս գալու, իսկ մնացած լոլիկի պտղաբերությունը իջնում է։ Դեղձը նույնպես արագ փչացող պտուղ է։ Հացիկ, Խանջյան, Արաքս և այդ տարածաշրջանի մյուս գյուղերում, հատկապես նոր ձևավորված այգիներում բավականին առատ բերք կա», - ասաց Հարությունյանը։Անդրադառնալով կառավարության նիստում արտահանման աջակցության նպատակով հատկացված 5.4 միլիարդ դրամին(ըստ նախագծի` գումարն ուղղվելու է հունիսին և հուլիսին արտահանողների մոտ առաջացած փոխհատուցման ենթակա ծախսերի վճարմանը)՝ Հարությունյանը նշեց, որ նման աջակցությունը կարող է կիրառվել նաև դեղձի, հետագայում՝ խաղողի և այլ գյուղմթերքի դեպքում։ Այս դեպքում, սակայն, ըստ Հարությունյանի` պետք է չափելիություն և հաշվետվողականություն լինի։ Եթե ընկերությունը հայտարարում է, որ գյուղմթերքն արտահանվել է և դրա դիմաց ներկայացնում է համապատասխան փաստաթղթեր, ապա ստանում է լոգիստիկայի և արտահանման համար նախատեսված պետական սուբսիդիաները, բայց այդ մեխանիզմը, ըստ գյուղոլորտի մասնագետի` որոշ դեպքերում կարող է օգտագործվել ոչ նպատակային։«Պատկերացնո՞ւմ եք՝ այսօր նույն ցանկում ընդգրկված ֆուռը կամ ֆուռի տերը մտնում է Խանջյան, Հացիկ և այլ գյուղեր, 100 դրամով գյուղացուց դեղձ է գնում, տանում Վրաստան, հետո համապատասխան փաստաթղթերը ներկայացնում է պետությանը և ստանում կրկնակի, եռակի գումար»,-ասաց նա։Եվ սա այն դեպքում, երբ դեղձի արտադրության ինքնարժեքի վրա զգալի ազդեցություն ունի նաև աշխատուժի թանկացումը։ Գյուղոլորտի մասնագետի խոսքով`աշխատուժի խնդիր կա Շիրակի մարզից մինչև Դիլիջանի տարածաշրջան։ Որոշ տեղերում աշխատողներին լուսադեմին տարբեր մարզերից են բերում։ Մեկ աշխատողի համար վճարում են 7-8 հազար դրամ, դրան գումարվում են սնունդը, ճանապարհածախսը և այլ ծախսեր։ Այս պայմաններում անգամ 100 դրամով դեղձի մթերումը չի կարող տնտեսապես արդարացված լինել գյուղացու համար։Հարությունյանն անդրադարձավ նաև նախկինում հայկական մրգի, այդ թվում՝ դեղձի և ծիրանի, արտահանման ծավալներին՝ նշելով, որ ռուսական շուկան Հայաստանի գյուղատնտեսական արտադրանքի համար կարևոր ուղղություն է եղել։ Եվ խնդիրը միայն մեկ մթերքի կամ մեկ սեզոնի մեջ չէ։ Եթե փոխվում են արտահանման ուղղությունները, պետությունը պետք է նախապես հաշվարկի դրանց ազդեցությունը գյուղատնտեսական արտադրության, մթերման և գյուղացու եկամուտների վրա։ Հակառակ դեպքում` այսօր դեղձի իրացումն ու արտահանումն է կանգնած խնդրի առաջ, վաղը դրան կգումարվի խաղողը, հետո նաև մյուս գյուղմթերքները։Արտահանում չի՞ լինի. Թբիլիսիի ջրամբարում սկսել են հայկական իշխան բուծել

2026

Լուրեր

am_HY

դեղձ, խաղող, գյուղմթերք, արտահանում, գյուղացի, բողոքի ակցիա, աշոտ հարությունյան, հհ կառավարություն