Ինչպես են ազդել ընտրություններն անշարժ գույքի շուկայի վրա. վերլուծում է ոլորտի մասնագետը
© Sputnik / Aram Nersesyan
Բաժանորդագրվել
Անշարժ գույքի չնվազող պահանջարկը, որն էլ իր հերթին ազդում է բնակարանների գների վրա, Անդրանիկ Հարությունովը մեկնաբանում է մեծաթիվ Սփյուռքի առկայությամբ կամ հայաստանյան ավանդական բարքերում վերջին տարիներին տեղի ունեցած մենթալիտետի փոփոխությամբ։
ԵՐԵՎԱՆ, 2 հունիսի – Sputnik․ Համապետական ընտրությունները, հակառակ ոլորտի մասնագետների սպասումներին, անշարժ գույքի շուկայի վրա բացասական ազդեցություն չեն ունեցել. Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում ասել է Հայաստանի անշարժ գույքի ոլորտի կազմակերպությունների ասոցիացիայի խորհրդի անդամ Անդրանիկ Հարությունովը։
«Իրականում թվում էր, թե որոշակի դադար կվերցնեն քաղաքացիները, բայց շուկան ավելի ակտիվ է, քան, օրինակ, նախորդ տարի այս ամիսներին։ Ճիշտ է, նախընտրական քարոզարշավը շատ թեժ է ընթանում, բայց մարդիկ ամեն դեպքում շարունակում են ապրել իրենց բնականոն կյանքով և, իմ կարծիքով, արդեն իրենց պլանավորած գործողությունները ի կատար են ածում»,– նշում է մասնագետը։
Անշարժ գույքի կադաստրի հրապարակած պաշտոնական վիճակագրության համաձայն՝ 2025թ–ի առաջին եռամսյակում ՀՀ–ում գրանցվել է անշարժ գույքի առքուվաճառքի 12 484 գործարք, 2026թ–ի առաջին եռամսյակում՝ 15 757։ Գործարքների ընդհանուր թվից Երևանում 2025-ին գրանցվել է 4 346–ը, 2026-ին` 6 745–ը։
Մայրաքաղաքից դուրս հիմնականում ակտիվ են երևանամերձ բնակավայրերը` Կոտայքի մարզի Աբովյան քաղաքը, Արմավիրի, Արարատի, Արագածոտնի մարզերի որոշ բնակավայրերը։ Որոշակի ակտիվութուն է նկատվում նաև տուրիստական գոտիներում։
Անդրանիկ Հարությունովի դիտարկմամբ` մարզերում ցածր պահանջարկը պայմանավորված է հիմնականում աշխատատեղերի և ենթակառուցվածքների բացակայությամբ, կրթության հնարավորությունների, նաև կենսական ենթակառուցվածքների պակասով։
Այդ նույն պատճառներով մարզերում քիչ թե շատ վճարունակ մարդիկ, Անդրանիկ Հարությունովի դիտարկմամբ, նախընտրում են բնակարան ձեռք բերել ոչ թե իրենց մարզում այլ Երևանում կամ Երևանին մոտ։
«Շատ քաղաքացիներ կան, որ իրենց երեխաների համար բնակարան են գնում, երբ նրանք դեռ փոքր են։ Գնում են, որ մինչև երեխաների մեծանալը վարձով տան։ Մարդիկ կան, որ իրենց հին բնակֆոնդում գույքը վաճառում են և ձեռք են բերում նորակառույց շենքում, կամ իրենց գույքը չեն վաճառում, վարձակալության են հանձնում, իրենք տեղափոխվում են նորակառույցում բնակվելու, իրենց կենցաղային պայմանները բարելավելու»,– ասում է մասնագետը։
Այս տարի` նախորդ տարվա համեմատ, աճ կա նաև երկրորդային շուկայում։ Նրա խոսքով` 2026 թ-ի հունվարին երկրորդային շուկայում մոտ 419 առուվաճառքի գործարք է գրանցվել, 2025 թ․-ին` ընդամենը 265–ը։ Նույն տենդենցը պահպանվել է նաև փետրվար և մարտ ամիսներին։
Ինչ վերաբերում է բնակարանների գներին, դրանք, մեր զրուցակցի գնահատամբ, ոչ միայն չեն նվազել, այլև շարունակում են աճել` աճող պահանջարկի պատճառով։
Պաշտոնական վիճակագրության համաձայն`Երևանում այս տարվա առաջին եռամսյակում բնակարանների գիմը 1 քմ–ի հաշվարկով Կենտրոնում կազմել է 325 382– 1 379 349 դրամ, Աջափնյակում` 266 000- 689 655 դրամ, Ավանում`268 558 – 680 451, Մալաթիա–Սեբաստիայում` 273 159- 650 000, Շենգավիթում` 311 499- 654 306 դրամ։
Աբովյանում միջին գինը կազմել է 366 400 դրամ, Գյումրիում` 216 800, Վանաձորում` 186 100, Կապանում` 285 300 դրամ։ Ամենաէժան գինը գրանցվել է Թումանյան համայնքում` 1 քմ–ը` 33 000 դրամ։
Չնվազող պահանջարկը, Անդրանիկ Հարությունովը մեկնաբանում է տարբեր հանգամանքներով։ Օրինակ՝ մեծաթիվ սփյուռքահայերի առկայությամբ, որոնք ձգտում են Հայաստանում գույք ունենալ կամ հայաստանյան ավանդական բարքերում վերջին տարիներին տեղի ունեցած մենթալիտետի փոփոխությամբ։
«Մեր ազգը տարիներ շարունակ ապրել է բազմանդամ ընտանիքներով։ Հիմա ընտանիքներում այդ կուլտուրան փոխվել է։ Երիտասարդները ամուսնանում են, ձգտում են առանձնանալ, երբեմն նախնական ժամանակահատվածում վարձակալությամբ են ապրում, բայց որոշ ժամանակ հետո պարտադիր ուզում են իրենց գույքն ունենալ»,– նշում է մասնագետը։
Ինչ վերաբերում է Սփյուռքին, Հարությունովը նշում է, որ Հայաստանում անշարժ գույք հիմնականում ձեռք են բերում Ռուսաստանում բնակվող հայերը։ Գնում են բնակարաններ Երևանում, ավելի հազվադեպ` մարզերում։
«Կախված է նրանից, թե ինչքան միջոցներ ունեն, կամ` ներդրման նպատակով են ձեռք բերում, թե մշտական բնակության։ Երբեմն գնում են երեխաների համար, ովքեր գալիս են հայրենիքում կրթություն ստանալու»,– ասում է Հարությունովը։
Նախընտրական գործընթացը ավելի շատ խթանել է հասարակական նշանակության տարածքների վարձակալության գործարքները։ Նախքան քարոզարշավի մեկնարկը քաղաքական ուժերը դժգոհում էին, որ դժվարությունների են հանդիպում շտաբերի համար տարածքներ վարձակալելու հարցում։ Այսօր շուկայում գրեթե դատարկ տարածքներ չեն մնացել։
Խնդիրը ինչպես քաղաքական, այնպես էլ տնտեսական բաղադրիչ ունի։
«Քանի որ նախընտրական գրասենյակի վարձակալությունը ընդամենը 1-2 ամսով է, դա, հասարակական տարածք ունեցող քաղաքացու համար ձեռնտու չի, ու դրանով պայմանավորված՝ սեփականատերերը շահագրգռված չէին կարճաժամկետ գործարքներ կնքել։ Մյուս կողմից, իհարկե, կապ ունի, թե ինչ արժեքով են հանձնում այդ տարածքները։ Երկրորդ պատճառը քաղաքականն է։ Մեր կյանքը շատ է քաղաքականացված, և մարդիկ, ովքեր բիզնեսով են զբաղվում, շատ դեպքերում խուսափում են քաղաքական այս կամ այն ուժի հետ հարաբերությունների մեջ մտնել։ Ես նման դեպքի հանդիպել եմ, երբ մարդիկ, ովքեր ունեն հասարակական տարածքներ, չեն ուզում, որ իրենց ասոցացնեն այս կամ այն ուժի հետ, շատ դեպքերում այդպես էլ է լինում»,– պատմում է մեր զրուցակիցը։
Ի դեպ, Կենտրոնական բանկի նախագահը օրերս ասել էր, որ 2025 թվականի տվյալներով անշարժ գույքի վաճառքի գները աճել են, վարձակալության գները` նվազել։
Անշարժ գույքի ոլորտի կազմակերպությունների ասոցիացիայի ներկայացուցիչն այս դիտարկման հետ համաձայն չէ։ Նրա տվյալներով` վարձակալության և՛ գներն են աճել, և՛ գործարքներն ավելացել։
ԿԲ նախագահի այդ հայտարարությունը, նրա համոզմամբ, վարձակալության գործարքների վերաբերյալ պաշտոնական վիճակագրության ու իրական շուկայի տվյալների միջև խզվածքն է։
«Կենտրոնական բանկին տրվում են պաշտոնական տվյալներ, որոնք հիմնականում ստեղծվում են գործարքների գրանցման հաշվին` նոտարական գրանցում կամ կադաստրային պետական գրանցում ստանալու դեպքում։ Մինչդեռ այսօրվա դրությամբ գործարքների մեծ մասը պաշտոնական պետական գրանցում չեն ստանում։ Գույքը վարձակալության է հանձնվում կողմերի ուղղակի, երբեմն բանավոր պայմանավորվածության հիման վրա, կամ սովորական պայմանագրով, և սեփականատերը՝ ՊԵԿ–ում ուղղակի իր այդ եկամուտները հայտարարագրում է և վերջ»,– պարզաբանում է Անդրանիկ Հարությունովը։
Անշարժ գույքի կադաստրի տվյալներով` 2025թ–ի առաջին եռամսյակում ՀՀ–ում վարձակալության 2 963 գործարք է գրանցվել, 2026-ի առաջին եռամսյակում` 2 892, որից 1 713-ը` Երևանում։
