https://arm.sputniknews.ru/20260502/hajastani-taratsqvov-hjusisharav-mtmi-neruzhy-minchev-verj-bacahajtvats-che-verlutsaban-101544874.html
Հայաստանի տարածքով «Հյուսիս–հարավ» ՄՏՄ–ի ներուժը մինչև վերջ բացահայտված չէ. վերլուծաբան
Հայաստանի տարածքով «Հյուսիս–հարավ» ՄՏՄ–ի ներուժը մինչև վերջ բացահայտված չէ. վերլուծաբան
Sputnik Արմենիա
Եվրասիական ինտեգրման հարցերով փորձագետը կարծում է, որ միջանցքի զարգացումը երկրի տնտեսության համար մուլտիպլիկատիվ էֆեկտ կարող է ապահովել։ 02.05.2026, Sputnik Արմենիա
2026-05-02T18:01+0400
2026-05-02T18:01+0400
2026-05-02T18:08+0400
«հյուսիս–հարավ» ավտոճանապարհ
խաղաղության խաչմերուկ
միջին միջանցք
հայաստան
ռուսաստան
հեղինակներ
https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07ea/04/13/101156652_0:67:1280:787_1920x0_80_0_0_6d7c660cee341b66406a8a1870af423f.jpg
Հայաստանը «Հյուսիս–հարավ» միջազգային տրանսպորտային միջանցքի (ՄՏՄ) կարևոր և անբաժանելի մասն է կազմում, սակայն միջանցքի այս հատվածի ներուժը դեռևս լիովին չի իրացվել։ Այս մասին Sputnik Արմենիային տված հարցազրույցում հայտարարել է Եվրասիական զարգացման բանկի Ինտեգրացիոն հետազոտությունների կենտրոնի ղեկավար, տարածաշրջանային տնտեսության հարցերով փորձագետ, տրանսպորտային ենթակառուցվածքի վերլուծաբան Ալեքսանդր Զաբոևը։Փորձագետի խոսքով՝ թյուր կարծիք կա, որ «Հյուսիս–հարավ» միջազգային տրանսպորտային միջանցքն անցնում է բացառապես Ադրբեջանի տարածքով: Իրականում կան մի քանի այլընտրանքային ուղղություններ՝Զաբոևի գնահատմամբ՝ հենց Հայաստանի տարածքով ավտոմոբիլային երթուղու ներուժն է, որ մինչև վերջ չի բացահայտվել։ Դրա վրա ազդում է նաև այն, որ Հայաստանի տարածքում դեռևս չեն ավարտվել «Հյուսիս–հարավ» հայկական ավտոմայրուղու նախագծի շինարարական աշխատանքները։Փորձագետն ընդգծել է, որ միջանցքի զարգացումը կարող է մուլտիպլիկատիվ էֆեկտ ապահովել երկրի տնտեսության համար։ Ակնկալվող արդյունքներից են տարանցիկ եկամուտների աճը, ավտոտրանսպորտային ոլորտի զարգացումը, վառելիքի սպառման և հարակից ծառայությունների ավելացումը, հյուրանոցային բիզնեսի զարգացումը, զբոսաշրջային հոսքի աճը:Զաբոևը նշել է, որ ընդհանուր առմամբ Հայաստանի տարածքով «Հյուսիս–Հարավ» միջանցքի զարգացումը դրական է գնահատվում: Կայունացման և զարգացման եվրասիական հիմնադրամը՝ այն բանկերից մեկը, որը ֆինանսավորում է մայրուղու շինարարությունը, ժամանակին մատնանշում էր նախագծի ծախսերի կանխատեսվող վերադարձ և բեռնափոխադրումների զգալի հոսք։Լրացուցիչ էֆեկտ է սպասվում այս երթուղին «Միջին միջանցքի» հետ հատվելու հաշվին, ինչը թույլ կտա վերաբաշխել բեռնափոխադրումների հոսքերը ուղղությունների միջև և ուժեղացնել տարածաշրջանի լոգիստիկ դերը։«Խաղաղության խաչմերուկ» նախաձեռնության շրջանակներում փոխադրումների պոտենցիալ ծավալը, այդ թվում տրանսպորտային այլ միջանցքների հետ փոխգործակցությամբ, կարող է կազմել տարեկան 500 հազարից մինչև 1,5 միլիոն տոննա (2025 թվականի 9 ամիսների ընթացքում ընդհանուր առմամբ «Հյուսիս–հարավ» միջանցքով բեռնաշրջանառությունը կազմել է մոտ 12 միլիոն տոննա)։ Երկարաժամկետ հեռանկարում, բոլոր ենթակառուցվածքային նախագծերի իրականացմանը զուգընթաց, այս ցուցանիշը կարող է աճել մի քանի անգամ (ի դեպ, Ռուսաստանի տրանսպորտի նախարարությունը կանխատեսում էր, որ հնարավոր է ավելացնել բեռնափոխադրումների հոսքը մինչև 60-100 միլիոն տոննա):Մեր զրուցակիցը գտնում է, որ սա էական և հեռանկարային բեռնափոխադրումների հոսք է, եթե կանխատեսված նախագծերը լիարժեք իրականանան։Հիշեցնենք, որ «Հյուսիս-Հարավ» ՄՏՄ-ի մասին միջազգային համաձայնագիրը ստորագրվել է 2000թ. սեպտեմբերի 12-ին Սանկտ Պետերբուրգում:Հայաստանը կարող է միջանցքին միանալ իր համանուն նախագծով՝ «Հյուսիս- Հարավ» ավտոմայրուղով։ Այսպես, Հնդկաստանից ապրանքները կարող են տեղափոխվել Իրան, այնուհետև՝ Հայաստան և արդեն այստեղից՝ Ռուսաստան (նավահանգիստներով կամ «Վերին Լարս» անցակետով)։ Դա Հայաստանի համար կբացի ենթակառուցվածքների զարգացման, միջազգային փոխադրումների, սահմանների հատման ընթացակարգերի պարզեցման և այլ հարցերով համագործակցության հնարավորություններ համաձայնագրի մասնակից մյուս երկրների (Ռուսաստան, Իրան, Հնդկաստան, Օման, Ղազախստան, Բելառուս և այլն) հետ։
«հյուսիս–հարավ» ավտոճանապարհ
միջին միջանցք
Sputnik Արմենիա
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Լաուրա Սարգսյան
https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e8/0c/0d/83940656_220:0:1074:854_100x100_80_0_0_40ad654bdab3ffdb548ce4517204c718.jpg
Լաուրա Սարգսյան
https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e8/0c/0d/83940656_220:0:1074:854_100x100_80_0_0_40ad654bdab3ffdb548ce4517204c718.jpg
Լուրեր
am_HY
Sputnik Արմենիա
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik Արմենիա
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Լաուրա Սարգսյան
https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e8/0c/0d/83940656_220:0:1074:854_100x100_80_0_0_40ad654bdab3ffdb548ce4517204c718.jpg
«հյուսիս–հարավ» ավտոճանապարհ, խաղաղության խաչմերուկ, միջին միջանցք, հայաստան, ռուսաստան, հեղինակներ
«հյուսիս–հարավ» ավտոճանապարհ, խաղաղության խաչմերուկ, միջին միջանցք, հայաստան, ռուսաստան, հեղինակներ
Հայաստանի տարածքով «Հյուսիս–հարավ» ՄՏՄ–ի ներուժը մինչև վերջ բացահայտված չէ. վերլուծաբան
18:01 02.05.2026 (Թարմացված է: 18:08 02.05.2026) Եվրասիական ինտեգրման հարցերով փորձագետը կարծում է, որ միջանցքի զարգացումը երկրի տնտեսության համար մուլտիպլիկատիվ էֆեկտ կարող է ապահովել։
Հայաստանը «Հյուսիս–հարավ» միջազգային տրանսպորտային միջանցքի (ՄՏՄ) կարևոր և անբաժանելի մասն է կազմում, սակայն միջանցքի այս հատվածի ներուժը դեռևս լիովին չի իրացվել։ Այս մասին
Sputnik Արմենիային տված հարցազրույցում հայտարարել է Եվրասիական զարգացման բանկի Ինտեգրացիոն հետազոտությունների կենտրոնի ղեկավար, տարածաշրջանային տնտեսության հարցերով փորձագետ, տրանսպորտային ենթակառուցվածքի վերլուծաբան Ալեքսանդր Զաբոևը։
Փորձագետի խոսքով՝ թյուր կարծիք կա, որ «Հյուսիս–հարավ» միջազգային տրանսպորտային միջանցքն անցնում է բացառապես Ադրբեջանի տարածքով: Իրականում կան մի քանի այլընտրանքային ուղղություններ՝
Ղազախստանով և Թուրքմենստանով արևելյան երթուղին,
Կասպից ծովով՝ ռուսական և իրանական նավահանգիստների միջև անդրկասպյան երթուղին,
Վրաստան-Հայաստան-Իրան ավտոմոբիլային երթուղին։
Զաբոևի գնահատմամբ՝ հենց Հայաստանի տարածքով ավտոմոբիլային երթուղու ներուժն է, որ մինչև վերջ չի բացահայտվել։ Դրա վրա ազդում է նաև այն, որ Հայաստանի տարածքում դեռևս չեն ավարտվել «Հյուսիս–հարավ» հայկական ավտոմայրուղու նախագծի շինարարական աշխատանքները։
«Այդ ներուժի իրացումը թույլ կտա այդ միջանցքով ավելացնել ավտոմոբիլային բեռնափոխադրումները և այլընտրանք ստեղծել տրանսպորտային նոր կապերի ձևավորման համար, մասնավորապես Վրաստանի և Իրանի, Սևծովյան տարածաշրջանի և Իրանի միջև Հայաստանի տարածքով», - նշել է Զաբոևը:
Փորձագետն ընդգծել է, որ միջանցքի զարգացումը կարող է մուլտիպլիկատիվ էֆեկտ ապահովել երկրի տնտեսության համար։ Ակնկալվող արդյունքներից են տարանցիկ եկամուտների աճը, ավտոտրանսպորտային ոլորտի զարգացումը, վառելիքի սպառման և հարակից ծառայությունների ավելացումը, հյուրանոցային բիզնեսի զարգացումը, զբոսաշրջային հոսքի աճը:
Զաբոևը նշել է, որ ընդհանուր առմամբ Հայաստանի տարածքով «Հյուսիս–Հարավ» միջանցքի զարգացումը դրական է գնահատվում: Կայունացման և զարգացման եվրասիական հիմնադրամը՝ այն բանկերից մեկը, որը ֆինանսավորում է մայրուղու շինարարությունը, ժամանակին մատնանշում էր նախագծի ծախսերի կանխատեսվող վերադարձ և բեռնափոխադրումների զգալի հոսք։
Լրացուցիչ էֆեկտ է սպասվում այս երթուղին «Միջին միջանցքի» հետ հատվելու հաշվին, ինչը թույլ կտա վերաբաշխել բեռնափոխադրումների հոսքերը ուղղությունների միջև և ուժեղացնել տարածաշրջանի լոգիստիկ դերը։
«Խաղաղության խաչմերուկ» նախաձեռնության շրջանակներում փոխադրումների պոտենցիալ ծավալը, այդ թվում տրանսպորտային այլ միջանցքների հետ փոխգործակցությամբ, կարող է կազմել տարեկան 500 հազարից մինչև 1,5 միլիոն տոննա (2025 թվականի 9 ամիսների ընթացքում ընդհանուր առմամբ «Հյուսիս–հարավ» միջանցքով բեռնաշրջանառությունը կազմել է մոտ 12 միլիոն տոննա)։ Երկարաժամկետ հեռանկարում, բոլոր ենթակառուցվածքային նախագծերի իրականացմանը զուգընթաց, այս ցուցանիշը կարող է աճել մի քանի անգամ (ի դեպ, Ռուսաստանի տրանսպորտի նախարարությունը կանխատեսում էր, որ հնարավոր է ավելացնել բեռնափոխադրումների հոսքը մինչև 60-100 միլիոն տոննա):
Մեր զրուցակիցը գտնում է, որ սա էական և հեռանկարային բեռնափոխադրումների հոսք է, եթե կանխատեսված նախագծերը լիարժեք իրականանան։
Հիշեցնենք, որ «Հյուսիս-Հարավ» ՄՏՄ-ի մասին միջազգային համաձայնագիրը ստորագրվել է 2000թ. սեպտեմբերի 12-ին Սանկտ Պետերբուրգում:
Նախագիծը ենթադրում է 7,2 հազար կմ երկարությամբ տրանսպորտային միջանցք, որը պետք է Իրանի և Ռուսաստանի միջոցով կապ ապահովի Բալթյան տարածաշրջանի և Հնդկաստանի միջև: Միջանցքի թողունակությունը տարեկան 20-30 մլն տոննա է։ Ընդ որում, Երևանը «Հյուսիս–հարավ» ՄՏՄ-ի մասին համաձայնագրի լիիրավ մասնակից է դարձել դեռ հեռավոր 2004 թվականին։
Հայաստանը կարող է միջանցքին միանալ իր համանուն նախագծով՝ «Հյուսիս- Հարավ» ավտոմայրուղով։ Այսպես, Հնդկաստանից ապրանքները կարող են տեղափոխվել Իրան, այնուհետև՝ Հայաստան և արդեն այստեղից՝ Ռուսաստան (նավահանգիստներով կամ «Վերին Լարս» անցակետով)։ Դա Հայաստանի համար կբացի ենթակառուցվածքների զարգացման, միջազգային փոխադրումների, սահմանների հատման ընթացակարգերի պարզեցման և այլ հարցերով համագործակցության հնարավորություններ համաձայնագրի մասնակից մյուս երկրների (Ռուսաստան, Իրան, Հնդկաստան, Օման, Ղազախստան, Բելառուս և այլն) հետ։
