00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
Ուղիղ եթեր
09:00
5 ր
Ուղիղ եթեր
09:28
5 ր
Ուղիղ եթեր
09:34
26 ր
Ուղիղ եթեր
10:00
6 ր
Ուղիղ եթեր
10:07
36 ր
Ուղիղ եթեր
11:00
5 ր
Ուղիղ եթեր
13:00
6 ր
Ուղիղ եթեր
14:00
6 ր
Ուղիղ եթեր
17:00
5 ր
Ուղիղ եթեր
18:00
7 ր
Ուղիղ եթեր
19:00
7 ր
Ուղիղ եթեր
09:00
5 ր
Ուղիղ եթեր
09:28
4 ր
Ուղիղ եթեր
09:33
26 ր
Ուղիղ եթեր
10:00
5 ր
Ուղիղ եթեր
10:07
54 ր
Ուղիղ եթեր
11:01
6 ր
Ուղիղ եթեր
Լուրեր
13:00
46 ր
Ուղիղ եթեր
Լուրեր
14:00
46 ր
Ուղիղ եթեր
Լուրեր
17:00
46 ր
Ուղիղ եթեր
Լուրեր
18:00
46 ր
Ուղիղ եթեր
Լուրեր
19:00
46 ր
ԵրեկԱյսօր
Եթեր
ք. Երևան106.0
ք. Երևան106.0
ք. Գյումրի90.1

Կարմիր բլուրում մ.թ.ա. 12-11-րդ դարերի մոնումենտալ կառույց և դամբարան են հայտնաբերել

© Sputnik / Aram NersesyanՀնագետներ
Հնագետներ - Sputnik Արմենիա, 1920, 03.06.2023
Հնագետներ
Բաժանորդագրվել
Կարմիր բլուրը չի դադարում զարմացնել մասնագետներին։ Երեք տարի անընդմեջ բլուրի տարածքում պեղումներ են իրականացվում, և ամեն անգամ հնագետները հերթական առեղծվածին են հանդիպում:
Երևանի արևմուտքում գտնվող Կարմիր բլուրի տարածքում իրականացված պեղումների ընթացքում մոնումենտալ կառույց (մ.թ.ա. 7-րդ դարի, միջնադարյան քարավանատների նախատիպը) և մ.թ.ա. 12-11-րդ դարերով թվագրվող դամբարան են հայտնաբերել: Մասնագետները գտածոն եզակի և կարևոր են համարում ոչ միայն Հայաստանի, այլև տարածաշրջանի համար: Շինությունը հետաքրքրել է օտարերկրյա մասնագետներին, որոնցից մի քանիսը կառույցներին տեղում ծանոթանալու պատրաստակամություն են հայտնել։
Արդեն 3 տարի է` Կարմիր բլուրի տարածքում պեղումներ են իրականացվում։ 2021 թվականին հայտնաբերվեց մի պատկառելի կառույց՝ պատերով, սալարկված հատակով, սյուներով։ Համագործակցության համաձայնագրի շրջանակում այս տարի աշխատանքներին միացան նաև «Էրմիտաժ» պետական թանգարանի մասնագետները:
Պատմական իրադարձություն. «Էրեբունին» և «Էրմիտաժը» համագործակցության համաձայնագիր են կազմել

Պեղումները կարևոր են

«Էրմիտաժի» թանգարանային կապերի զարգացման գծով գլխավոր տնօրենի օգնական և թանգարանի Հյուսիսկովկասյան հնագիտական արշավախմբի ղեկավար Յուլյա Մարչենկոն երրորդ անգամ է մասնակցում բլուրի տարածքում իրականացվող պեղումներին: Այս գործուղման ընթացքում նրան ուղեկցում է նաև պետական «Էրմիտաժի» վերականգնող Սվետլանա Ռիցը, որն աշխատում է ենթադրաբար ուրարտական ժամանակաշրջանի գոտու ուղղությամբ։
© Sputnik / Aram NersesyanՍվետլանա Ռից
Реставратор  Государственного Эрмитажа Светлана Риц - Sputnik Արմենիա, 1920, 03.06.2023
Սվետլանա Ռից
Sputnik Արմենիայի թղթակցի հետ զրույցում Մարչենկոն ասաց, որ երեք հատվածներից մեկում հետաքրքիր քարե կառույց է հայտնաբերվել՝ կրոմլեխ (մեգալիթային մոգական շրջանակ. խմբ.)։
«Ես գիտեի, թե ուր եմ գալիս, Կարմիր բլուրը մեզ համար առանձնահատուկ նշանակություն ունի. մի կողմից այն պատմական և հնագիտական արժեք է ամբողջ աշխարհի համար, մյուս կողմից սերտորեն կապված է «Էրմիտաժի» պատմության հետ»,-ասաց Մարչենկոն:
Նրա խոսքով՝ աշխատանքները կարևոր են, քանի որ թույլ են տալիս վերականգնել Կարմիր բլուրի պատմությունը, գտնել նոր կետեր, որոնք նախորդ գիտնականները չեն ուսումնասիրել: Մարչենկոն պարզաբանեց, որ հնագիտության նոր մեթոդների օգնությամբ ճշտվում են այն տվյալները, որոնք լրացուցիչ հետազոտության կարիք ունեն:
Անդրադառնալով հայտնաբերված տուֆից կրոմլեխին և բազալտե սալաքարին՝ մասնագետը պարզաբանեց, որ կառույցը ոչ թե պարզ, այլ հողե ծածկույթ ունի (կավե ամուր հող՝ մանր քարերով. խմբ.), որը հնագիտության մեջ կոչվում է վահան:
«Գիտության համար շատ հետաքրքիր համալիր է բացվել։ Այս պահին այս տարածքում պեղվել է մոտ 300 դամբարան, սակայն այս մեկի նմանը դրանց մեջ չկար։ Սա նոր բան է Կարմիր բլուրի համար»,-ասաց Մարչենկոն։
© Sputnik / Aram NersesyanՅուլյա Մարչենկո
Помощник директора Государственного Эрмитажа, археолог Юлия Марченко - Sputnik Արմենիա, 1920, 03.06.2023
Յուլյա Մարչենկո

Ի՞նչ է հայտնաբերվել

«Էրեբունի» պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանի տնօրեն Միքայել Բադալյանը Sputnik Արմենիայի թղթակցի հետ զրույցում նշեց, որ պեղումների համար անհրաժեշտ վայր ընտրելու հարցում պատահականությունն է օգնել։ Երկու տարի առաջ «Էրեբունի» թանգարանի (որի կազմում է Կարմիր բլուրը) փոխտնօրենն այստեղ կառույցի կտորներ էր հայտնաբերել։ Երկնքից արված լուսանկարների հետ համեմատելուց հետո պարզ դարձավ, որ խոսքը մոնումենտալ կառույցի մասին է։
«Սկզբնական շրջանում մենք կարծում էինք, որ դա ախոռ է, սակայն մեծ սափորների բեկորները, շինության հատակագիծը և գտնվելու վայրը թույլ են տալիս ենթադրել, որ խոսքը միջնադարյան քարավանատան նախատիպի մասին է։ Մոնումենտալ կառույցը թվագրվում է մ.թ.ա. 7-րդ դարով»,- ասաց Բադալյանը։
© Sputnik / Aram NersesyanՄիքայել Բադալյան
Директор историко-арxеологического музея-заповедника Эребуни Микаэл Бадалян - Sputnik Արմենիա, 1920, 03.06.2023
Միքայել Բադալյան
Միաժամանակ վերին շերտում հայտնաբերվել են միջնադարյան մետաղադրամ և ջնարակապատ խեցեղենի բեկորներ: Պահպանվել են շինության պատերի մեծ մասը, քարե սալաքարերով պատված հատակը, առաստաղը պահող գերանները և տանիքի ծածկի որոշ հատվածներ։ Բացի այդ, պարզվել է, որ այդ տարածքում հրդեհ է բռնկվել, որը հանգեցրել է տանիքի փլուզմանը։
Շինության վերջնական նշանակությունը կորոշվի համապատասխան վերլուծությունից հետո։ Սակայն կառույցն իր ճարտարապետական հատակագծով նման է ավելի ուշ՝ միջնադարյան շրջանի հայկական քարավանատներին (միասրահ եռանավ ճարտարապետություն)։
Կարմիր բլուրի տարածքում նաև դամբարան է հայտնաբերվել, որտեղ կին է թաղված։ Այստեղ, ինչպես մյուս գերեզմաններում, կրոմլեխ կա։ Հին ժամանակներում հավատում էին, որ այն չար ոգիներին թույլ չի տալիս թափանցել գերեզման և ազատում է հանգուցյալին հնարավոր տանջանքներից: Այնտեղ հայտնաբերվել են նաև կենցաղային իրեր և կենդանիների ոսկորներ։
«Դամբարանը թվագրվում է մ.թ.ա. 12-11-րդ դարերով: Դա ապացուցում է, որ Կարմիր բլուրում կյանք է եղել դեռ Ուրարտուից առաջ, սոցիալապես բավականին զարգացած մարդիկ են եղել»,- նշեց Բադալյանը:
Նրա խոսքով՝ նմանատիպ դամբարանները Հայաստանի համար նորություն չեն, սակայն մինչև այժմ բլուրի տարածքում այդպիսիք չէին գտնվել։ Բադալյանն ընդգծեց, որ ՌԴ մասնագետների մասնակցությամբ աշխատանքները կշարունակվեն նաև 2024 թվականին։ Հետագայում տարածքը կբարեկարգվի և կվերածվի զբոսաշրջային այցելությունների համար գրավիչ վայրի։
Հիշեցնենք, որ Կարմիր բլուրը գտնվում է Հրազդան գետի ձախ ափին։ Այստեղ հայտնաբերվել են հնագույն բնակավայրերի մնացորդներ, այդ թվում՝ ուրարտական բերդաքաղաք Թեյշեբաինին։
© Sputnik / Aram Nersesyan

Պեղումներ

Պեղումներ - Sputnik Արմենիա
1/8

Պեղումներ

© Sputnik / Aram Nersesyan

Կարմիր բլուրի տարածքում աշխատում են մասնագետները

Կարմիր բլուրի տարածքում աշխատում են մասնագետները - Sputnik Արմենիա
2/8

Կարմիր բլուրի տարածքում աշխատում են մասնագետները

© Sputnik / Aram Nersesyan

Պեղումներ

Պեղումներ - Sputnik Արմենիա
3/8

Պեղումներ

© Sputnik / Aram Nersesyan

Պեղումներ

Պեղումներ - Sputnik Արմենիա
4/8

Պեղումներ

© Sputnik / Aram Nersesyan

Պեղումներ

Պեղումներ - Sputnik Արմենիա
5/8

Պեղումներ

© Sputnik / Aram Nersesyan

Պեղումներ

Պեղումներ - Sputnik Արմենիա
6/8

Պեղումներ

© Sputnik / Aram Nersesyan

Յուլյա Մարչենկոն և Միքայել Բադալյանը

Յուլյա Մարչենկոն և Միքայել Բադալյանը - Sputnik Արմենիա
7/8

Յուլյա Մարչենկոն և Միքայել Բադալյանը

© Sputnik / Aram Nersesyan

Պեղումներ

Պեղումներ - Sputnik Արմենիա
8/8

Պեղումներ

1/8

Պեղումներ

2/8

Կարմիր բլուրի տարածքում աշխատում են մասնագետները

3/8

Պեղումներ

4/8

Պեղումներ

5/8

Պեղումներ

6/8

Պեղումներ

7/8

Յուլյա Մարչենկոն և Միքայել Բադալյանը

8/8

Պեղումներ

Ամբերդի ամրոցն ու Վահրամաշենի եկեղեցին - Sputnik Արմենիա, 1920, 19.11.2022
Ամբերդը կվերականգնվի ու կվերակենդանանա․ մինչ այդ ամրոցը հնագետներին ակակնկալներ է մատուցել
Լրահոս
0