Պատվի հարց է. ինչպես գյումրեցի եղբայրները սկսեցին եկեղեցական զանգեր ձուլել
© Sputnik / Asatur YesayantsՀովհաննես Պապոյան
![Հովհաննես Պապոյան Հովհաննես Պապոյան - Sputnik Արմենիա, 1920, 12.04.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/04/0a/57964350_0:0:1600:901_1920x0_80_0_0_93ad72f934d66a36046d0a01b53a8d0e.jpg)
© Sputnik / Asatur Yesayants
Բաժանորդագրվել
Արհեստների քաղաք Գյումրիում ապրող Պապոյան եղբայրները զբաղվում են եկեղեցու զանգերի ձուլմամբ։ Հայաստանի և Արցախի բազմաթիվ եկեղեցիներում, ինչպես նաև արտերկրում, հենց նրանց ձուլած զանգերն են հավատացյալներին կանչում պատարագի։ Sputnik Արմենիան զրուցել է եղբայրներից մեկի հետ։
Գյումրեցու պատվախնդրությունն ու արհեստների հանդեպ սերը ստիպեցին Հովհաննես Պապոյանին ու իր երկու եղբայրներին՝ Կարապետին ու Վահագնին, եկեղեցական զանգեր պատրաստել: Զանգակագործ վարպետներն աշխատանքի մեկնարկն ու ավարտն ազդարարում են աղոթքով:
© Sputnik / Asatur YesayantsՊապոյանների արհեստանոցում
![Ваагн Папоян показывает восковой орнамент Ваагн Папоян показывает восковой орнамент - Sputnik Արմենիա, 1920, 11.04.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/04/0a/57964418_0:0:1600:1067_1920x0_80_0_0_73f610c57bff5c2749a1cfd6af9d9bd3.jpg)
Պապոյանների արհեստանոցում
© Sputnik / Asatur Yesayants
Գյումրեցի եղբայրները զանգերը պարտրաստում են պղնձի և անագի համաձուլվածքով։ Մինչ ձուլվածքը պատրաստ կլինի, զանգի կաղապարն է պատրաստվում, պարաֆինից ստացած զարդանախշերն են տեղադրվում: Մեկ զանգի ձուլման ամբողջ պրոցեսը ամենաքիչը 7 օր է տևում: Զանգի չափերն ու պատրաստման ճշգրտությունը որոշիչ են հնչողության համար:
«Ձայնը հիմնականում շուրթի հաստությունից է կախված: Նույն չափի զանգի մեջ կարող է մինչև 13-14 նոտա աշխատել: Նույնիսկ կես նոտայի տարբերության հնարավորություն կա»,-նշում է Հովհաննես Պապոյանը:
© Sputnik / Asatur YesayantsՊապոյանների արհեստանոցում
![Ованнес Папоян показывает места орнамента на будущем колоколе Ованнес Папоян показывает места орнамента на будущем колоколе - Sputnik Արմենիա, 1920, 11.04.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/04/0a/57964394_0:0:1600:1067_1920x0_80_0_0_bc87047a7434e75641bcfc715033f675.jpg)
Պապոյանների արհեստանոցում
© Sputnik / Asatur Yesayants
Զանգեր պատրաստելու գործը սկսել է Հովհաննեսի հայրը՝ քանդակագործ Արտուշ Պապոյանը մոտ երեսուն տարի առաջ։ Հետո այն շարունակել են նրա որդիները: Հովհաննեսն առաջին զանգն ինքնուրույն պատրաստել է 2006 թվականին:
© Sputnik / Asatur YesayantsՀովհաննես Պապոյանն արհեստանոցում
![Ованнес Папоян с колоколом в мастерской Ованнес Папоян с колоколом в мастерской - Sputnik Արմենիա, 1920, 11.04.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/04/0a/57964276_0:0:1600:1067_1920x0_80_0_0_025c2c4b8e52411872a3c5d646295760.jpg)
Հովհաննես Պապոյանն արհեստանոցում
© Sputnik / Asatur Yesayants
Սկզբում հեշտ չի եղել՝ գործն աշխատատար ու ծախսատար էր, բազմաթիվ փորձարկումներ պահանջվեցին, մինչև վարպետները ստացան իրենց ուզածն ու սկսեցին աշխատել արդեն կատարելագործման ուղղությամբ: Եղբայրները զանգեր են պատրաստում հայկական զարդանախշերով ու եկեղեցիների հարթաքանդակներով:
© Sputnik / Asatur YesayantsՊապոյանների արհեստանոցում
![Браться Папояны во время работы в мастерской Браться Папояны во время работы в мастерской - Sputnik Արմենիա, 1920, 11.04.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/04/0a/57964327_0:0:1600:1067_1920x0_80_0_0_df3a674ca858d47357a40425033211a4.jpg)
Պապոյանների արհեստանոցում
© Sputnik / Asatur Yesayants
Պապոյանների պատրաստած հարյուրավոր զանգեր արդեն ոչ միայն հայաստանյան, այլ նաև հանրապետության սահամաններից դուրս՝ Արգենտինայում, Ամերիկայում գտնվող հայկական եկեղեցիերն են զարդարում:
Արցախի շատ եկեղեցիների զանգեր, այդ թվում` Դադիվանքի և Շուշիի Կանաչ ժամի զանգերը, նույնպես ձուլվել են Գյումրիում:
© Photo : provided by Papoyan's familyԴադիվանքի զանգը
![Колокол Дадиванка Колокол Дадиванка - Sputnik Արմենիա, 1920, 11.04.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/04/0a/57963407_0:0:1137:758_1920x0_80_0_0_a457f1eb30b0428942489ddd4d2d136a.jpg)
Դադիվանքի զանգը
© Photo : provided by Papoyan's family
«Արցախում 50–60 զանգ եմ տեղադրել: Հիմա ցավով եմ հիշում, բայց ոչ թե զանգերը, այլ այն եկեղեցիները, որոնք չկան՝ եկեղեցիներն էին հին, զանգերն իմ պատրաստածն էին: Տա՛ աստված, որ մի օր ամեն ինչ վերադարձնենք, ու ես բոլոր եկեղեցիներում նորից անվճար զանգեր կկախեմ»,-ասում է Հովհաննես Պապոյանը` ընդգծելով, որ իր պատրաստած հարյուրավոր զանգերի մեջ առանձնանում են Դադիվանքի զանգերը, որոնք տեղադրվել են 2015 թվականի ապրիլի 24-ին:
© Sputnik / Andranik GhazaryanՀովհաննես Պապոյան
![Ованнес Папоян в мастерской Ованнес Папоян в мастерской - Sputnik Արմենիա, 1920, 11.04.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/04/0a/57963925_0:0:1600:1068_1920x0_80_0_0_3d123c6f2396842fbd6a7955d60d0cbb.jpg)
Հովհաննես Պապոյան
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Վարպետն ասում է` լինելով քրիստոնյա առաջին ազգն ու հազարավոր եկեղեցիներ ունենալով, Հայաստանում մինչև վերջերս զանգեր չեն պատրաստվել՝ դրանք հիմնականում բերվել են Ռուսաստանից, Սիրիայից, Լիբանանից, Ֆրանսիայից, Գերմանիայից:
«Նպատակ ունեմ նաև բուրվառի արտադրություն իրականացնել, որ դա էլ Իսրայելից, Վրաստանից, կամ այլ երկրից չբերենք՝ պատվախնդրության հարց է: Մենք վաղուց պետք է և՛ զանգ, և՛ բուրվառ, և՛ եկեղեցական այլ իրեր արտադրեինք»,-ասում է Հովհաննեսը:
© Sputnik / Asatur YesayantsՊապոյան եղբայրներն աշխատանքի ժամանակ
![Браться Папояны во время работы в мастерской Браться Папояны во время работы в мастерской - Sputnik Արմենիա, 1920, 11.04.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/04/0a/57964461_0:0:1600:1067_1920x0_80_0_0_2f7040905c410e528e13f73bcafd3e18.jpg)
Պապոյան եղբայրներն աշխատանքի ժամանակ
© Sputnik / Asatur Yesayants
Նա նշում է, որ յուրաքանչյուր զանգ իր տարիքն ու կյանքի տևողությունն ունի: Ասում է՝ զանգը շնչող օրգանիզմ է, այն անդադար աշխատանք է պահանջում:
«Զանգը ծերանում է: Ոչ մի այլ առարկա նման հատկություն չունի: Ինչքան զանգը հին է, այնքան ձայնը նստած է: Տարիների ընթացքում փոխվում է մոլեկուլյար կազմվածքը»,-նշում է Հովհաննեսը:
Վերջին զանգը, որ պատրաստել են եղբայրները, Գյումրու Սբ Ամենափրկիչ եկեղեցում է տեղադրվել և կշռում է 250 կգ:
© Photo : provided by Papoyan's familyԳյումրու Սբ Ամենափրկիչ եկեղեցու զանգը
![Колокол церкви Святого Спасителя в Гюмри Колокол церкви Святого Спасителя в Гюмри - Sputnik Արմենիա, 1920, 11.04.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/04/0a/57963429_0:0:796:922_1920x0_80_0_0_0c6afb59520096ab2b336bad8c8c455e.jpg)
Գյումրու Սբ Ամենափրկիչ եկեղեցու զանգը
© Photo : provided by Papoyan's family
«Մինչ այս մինչև 250 կիլոգրամանոց զանգեր ենք պատրաստել, բայց հնարավորություն ունենք մինչև 450 կիլոգրամանոց զանգ պատրաստելու»,-ասում է վարպետ զանգակագործը:
Հիմա եղբայրներն աշխատում են Մարմարաշենի եկեղեցու զանգերի վրա: Պատրաստած յուրաքանչյուր զանգի մեջ նրանք թողնում են իրենց հետքը՝ դրոշմելով իրենց ազգանունը:
© Sputnik / Asatur YesayantsՎահագն Պապոյանն արհեստանոցում
![Ваагн Папоян достает изготовленный колокол в мастерской Ваагн Папоян достает изготовленный колокол в мастерской - Sputnik Արմենիա, 1920, 11.04.2023](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/04/0a/57964373_0:0:1600:1067_1920x0_80_0_0_6c876ebb798fbff5231616d89d3e1f1f.jpg)
Վահագն Պապոյանն արհեստանոցում
© Sputnik / Asatur Yesayants
36 ամյա Հովհաննեսն այսօր արդեն վստահ է՝ իր ու եղբայրների գործը շարունակող կունենան. երեքով ութ որդի ունեն, որոնց սիրելի վայրը ձուլարանն է:
© Sputnik / Asatur Yesayants
Պապոյան եղբայրներն արհեստանոցի մուտքի մոտ
![Պապոյան եղբայրներն արհեստանոցի մուտքի մոտ Պապոյան եղբայրներն արհեստանոցի մուտքի մոտ - Sputnik Արմենիա](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/04/0a/57964482_0:0:1600:1067_600x0_80_0_0_1e75688969dbdac0b2d910097b3ea1dc.jpg)
1/4
© Sputnik / Asatur Yesayants
Պապոյան եղբայրներն արհեստանոցի մուտքի մոտ
© Sputnik / Asatur Yesayants
Հովհաննես Պապոյանն արհեստանոցում
![Հովհաննես Պապոյանն արհեստանոցում Հովհաննես Պապոյանն արհեստանոցում - Sputnik Արմենիա](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/04/0a/57964526_0:0:1600:1067_600x0_80_0_0_21bcc29a797af845e99b4e66c894acbc.jpg)
2/4
© Sputnik / Asatur Yesayants
Հովհաննես Պապոյանն արհեստանոցում
© Sputnik / Asatur Yesayants
Վահագն Պապոյանն աշխատում է հերթական դետալի վրա
![Վահագն Պապոյանն աշխատում է հերթական դետալի վրա Վահագն Պապոյանն աշխատում է հերթական դետալի վրա - Sputnik Արմենիա](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/04/0a/57964417_0:0:1600:1067_600x0_80_0_0_7841846e585c8ef3126721e4e7dd048d.jpg)
3/4
© Sputnik / Asatur Yesayants
Վահագն Պապոյանն աշխատում է հերթական դետալի վրա
© Sputnik / Asatur Yesayants
Հովհաննես Պապոյանն արհեստանոցում
![Հովհաննես Պապոյանն արհեստանոցում Հովհաննես Պապոյանն արհեստանոցում - Sputnik Արմենիա](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e7/04/0a/57964275_0:0:1600:1067_600x0_80_0_0_8010d4e6787bf902e82b5f52d0bc5cd8.jpg)
4/4
© Sputnik / Asatur Yesayants
Հովհաննես Պապոյանն արհեստանոցում
1/4
© Sputnik / Asatur Yesayants
Պապոյան եղբայրներն արհեստանոցի մուտքի մոտ
2/4
© Sputnik / Asatur Yesayants
Հովհաննես Պապոյանն արհեստանոցում
3/4
© Sputnik / Asatur Yesayants
Վահագն Պապոյանն աշխատում է հերթական դետալի վրա
4/4
© Sputnik / Asatur Yesayants
Հովհաննես Պապոյանն արհեստանոցում