Նանա Մարտիրոսյան, Sputnik Արմենիա
Աուտիզմ ունեցող երեխաների և դեռահասների համար նախատեսված «Իմ ուղին» ուսումնավերականգնողական կենտրոնի շենքում դաշնամուրի ձայներ են լսվում։ Հենց մուտքի մոտ պատին ծառ է պատկերված, որի վրա գրված են բարեգործների անունները։ Նախասրահում ցուցադրված են կենտրոնի սաների աշխատանքները՝ նկարներ, թևնոցներ, էկո-օճառ, մոմեր, խաղալիքներ, կավե բաժակներ, ծաղկամաններ և էլի տարբեր հետաքրքիր իրեր։
![Աուտիզմ ունեցողների կյանքը Երևանի վերականգնողական կենտրոնում. տեսանյութ, լուսանկարներ Աուտիզմ ունեցողների կյանքը Երևանի վերականգնողական կենտրոնում. տեսանյութ, լուսանկարներ - Sputnik Արմենիա, 1920, 02.04.2021](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e5/04/01/27014264_0:0:1600:1065_1920x0_80_0_0_87978ae6c4f42e6feca9f72837db6b4a.jpg)
Մեզ դիմավորում է Աննա անունով աղջիկը և առաջարկում ոչ մեծ էքսկուրսիա անցկացնել կենտրոնում։ Ծրագրերի համակարգող Նելլի Հունանյանն իր հերթին սիրալիր համաձայնում է ուղեկցել մեզ և մանրամասն պատմում է, թե ինչով են զբաղվում սաները այս կամ այն սենյակում։ Նա լավ ծանոթ է երեխաների առանձնահատկություններին և ամեն մեկին յուրովի է սիրում։
![Աուտիզմ ունեցողների կյանքը Երևանի վերականգնողական կենտրոնում. տեսանյութ, լուսանկարներ Աուտիզմ ունեցողների կյանքը Երևանի վերականգնողական կենտրոնում. տեսանյութ, լուսանկարներ - Sputnik Արմենիա, 1920, 02.04.2021](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e5/04/01/27014274_0:0:1600:1065_1920x0_80_0_0_7493d4c8fb5a5c4586065c824fc34b45.jpg)
Բոլոր սաները տարբեր են, և յուրաքանչյուրին առանձնահատուկ մոտեցում է պետք։ Յուրաքանչյուրն իր հետաքրքիր ներաշխարհն ունի։ Այս կենտրոնի սաներն առանձնանում են բարձր զգայունությամբ, և այդ հանգամանքը հաշվի առնելով՝ բոլորը փորձում են առավելագույն հարմարավետություն ստեղծել և ընտանեկան միջավայր ձևավորել։
«Մեր երեխաների համար կարևոր է շփումն ու անվտանգության զգացումը»,-ասում է Նելլին։
![Աուտիզմ ունեցողների կյանքը Երևանի վերականգնողական կենտրոնում. տեսանյութ, լուսանկարներ Աուտիզմ ունեցողների կյանքը Երևանի վերականգնողական կենտրոնում. տեսանյութ, լուսանկարներ - Sputnik Արմենիա, 1920, 02.04.2021](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e5/04/01/27014259_0:0:1600:1065_1920x0_80_0_0_80efb9a6db46697e552c614e520d2533.jpg)
Նա չի հասցնում խոսքն ավարտել, երբ խեցեգործության սենյակ է մտնում սաներից մեկը։ Ռաֆայել Մարտիրոսյանն է։ Հենց նրա մայրիկի և կենտրոնի ևս երկու սաների մայրերի նախաձեռնությամբ, նրանց ընդհանուր ջանքերով է ժամանակին ստեղծվել կենտրոնը։
Տղան մոտենում է մեր օպերատորին և գրկում նրան։
«Մենք հյուրեր ունենք։ Ես կնվագեմ հյուրերի համար»,-ուրախ-ուրախ ասում է տղան։
![Աուտիզմ ունեցողների կյանքը Երևանի վերականգնողական կենտրոնում. տեսանյութ, լուսանկարներ Աուտիզմ ունեցողների կյանքը Երևանի վերականգնողական կենտրոնում. տեսանյութ, լուսանկարներ - Sputnik Արմենիա, 1920, 02.04.2021](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e5/04/01/27014249_0:0:1600:1065_1920x0_80_0_0_dddc2aaaf9f4edab79ec14b4a29a458c.jpg)
Մենք նայում ենք միմյանց ու հասկանում, որ շփման եզրերը գտնված են։ Ռաֆայելը հեռանում է, իսկ մենք հետևում ենք, թե ինչպես է մեկ ուրիշ տղա ծաղկաման պատրաստում։ Դա օգնում է բարձրացնել երեխաների ձեռքերի զգայունությունը, և նրանց շատ է դուր գալիս ժամանակ անցկացնել այդ սենյակում։ Նրանք նաև շատ են սիրում թևնոցներ պատրաստել ոչ թանկարժեք բնական քարերից։
Դաստիարակչուհիները հավատացնում են, որ մանր հուլունքները թելին շարելը, մատներով մանր աշխատանք կատարելն օգնում է զարգացնել ձեռքերի շարժողականությունը։ 14-ամյա Դավիթին հարցնում ենք՝ արդյո՞ք նրան դուր են գալիս ընկերների պատրաստած թևնոցները, և տղան սկսում է բարձր ծիծաղել։ Նելլին ժպտում է և արձանագրում․ «Կա՛ շփումը»։
![Աուտիզմ ունեցողների կյանքը Երևանի վերականգնողական կենտրոնում. տեսանյութ, լուսանկարներ Աուտիզմ ունեցողների կյանքը Երևանի վերականգնողական կենտրոնում. տեսանյութ, լուսանկարներ - Sputnik Արմենիա, 1920, 02.04.2021](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e5/04/01/27014193_0:0:1600:1065_1920x0_80_0_0_30f9dc078d0475acf0daba5b7f90dc70.jpg)
Երկու հարևան դասարաններում երեխաները թղթե իրեր, բացիկներ են պատրաստում։ Օգտագործում են իրենց ձեռքով հավաքած ծաղիկներն ու բույսերը, ժապավենների կտորներ։ Կենտրոնի աշխատակցուհիներն օգնում են նրանց և փորձում այնպես անել, որ հաճելի լինի յուրաքանչյուրին. երեխայի նախընտրած ծաղիկը կամ թղթի գույնն են ընտրում։ Վահանն ու Ալեքսանդրը այդ առումով քմահաճ չեն։ Նրանց պատրաստած բացիկները վաճառելու են ցուցահանդեսի ժամանակ։
![Աուտիզմ ունեցողների կյանքը Երևանի վերականգնողական կենտրոնում. տեսանյութ, լուսանկարներ Աուտիզմ ունեցողների կյանքը Երևանի վերականգնողական կենտրոնում. տեսանյութ, լուսանկարներ - Sputnik Արմենիա, 1920, 02.04.2021](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e5/04/01/27014203_0:0:1600:1065_1920x0_80_0_0_52b9f60445330b18cb8c6fd511836447.jpg)
Նելլին մեզ ուղեկցում է հաջորդ սենյակ։ Այստեղ մոմեր են պատրաստում։ Ռաֆայելն արագ մոտենում է նրան և բռնում ձեռքերը. փորձում է տաքացնել։ Նելլին ժպտում է և շնորհակալություն հայտնում։ Իսկ տղան շրջվում է դեպի օպերատորը և սկսում շփվել նրա հետ։
-Ինձ հեռուստացույցո՞վ են ցույց տալու։
-Չէ, համացանցում։
-Լավ։ Ես Նառայի համար մոմ եմ սարքել։
«Կա՛ շփում»,-ասում եմ քթիս տակ։ Եվ մենք հերթով ևս մի քանի դասարան ենք մտնում, որտեղ կենտրոնի սաները նկարում են, գործում, էկո-օճառ են պատրաստում, կարում, շարֆեր նկարազարդում և այլն։
![Աուտիզմ ունեցողների կյանքը Երևանի վերականգնողական կենտրոնում. տեսանյութ, լուսանկարներ Աուտիզմ ունեցողների կյանքը Երևանի վերականգնողական կենտրոնում. տեսանյութ, լուսանկարներ - Sputnik Արմենիա, 1920, 02.04.2021](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e5/04/01/27014218_0:0:1600:1063_1920x0_80_0_0_43c44b9fab7a029527409e44e974bd8b.jpg)
Մի քանի վառ և բավականին տպավորիչ նկար ենք նկատում․ Էդվին Հովսեփյանի աշխատանքներն են։ Մեր այցելության պահին տղան կենտրոնում չէր, բայց ապրիլի 6-ին տեղի է ունենալու նրա աշխատանքների ցուցահանդես-վաճառքը։ Բազմաթիվ հայտնի մարդիկ են հրավիրված։ Կենտրոնի աշխատակիցները պատրաստվում են երեկոյին, և նրանցից ամեն մեկն իր հերթին հրավիրում է մեզ։
![«Իմ ուղին» ուսումնավերականգնողական կենտրոնի աշխատակիցները «Իմ ուղին» ուսումնավերականգնողական կենտրոնի աշխատակիցները - Sputnik Արմենիա](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e5/04/01/27014254_0:0:1600:1006_600x0_80_0_0_6cb3ca1a25ff13f03a74623449d88170.jpg)
![Ռաֆայել Մարտիրոսյանը նվագում է հյուրերի համար Ռաֆայել Մարտիրոսյանը նվագում է հյուրերի համար - Sputnik Արմենիա](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e5/04/01/27014244_0:0:1600:1006_600x0_80_0_0_853444444094e76083a6b59a6c2c791d.jpg)
![«Իմ ուղին» ուսումնավերականգնողական կենտրոն «Իմ ուղին» ուսումնավերականգնողական կենտրոն - Sputnik Արմենիա](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e5/04/01/27014213_0:0:1600:1006_600x0_80_0_0_84bbf0b309c9d6d8810242b224153060.jpg)
![«Իմ ուղին» ուսումնավերականգնողական կենտրոնում «Իմ ուղին» ուսումնավերականգնողական կենտրոնում - Sputnik Արմենիա](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e5/04/01/27014223_0:0:1600:1006_600x0_80_0_0_da1421092de44bedc23a083467c6ce68.jpg)
![«Իմ ուղին» ուսումնավերականգնողական կենտրոնի շահառուներից «Իմ ուղին» ուսումնավերականգնողական կենտրոնի շահառուներից - Sputnik Արմենիա](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e5/04/01/27014228_0:0:1600:1006_600x0_80_0_0_bb7cd18d2027dada832b4939a3a09b4c.jpg)
![«Իմ ուղին» ուսումնավերականգնողական կենտրոնի շահառուների աշխատանքները «Իմ ուղին» ուսումնավերականգնողական կենտրոնի շահառուների աշխատանքները - Sputnik Արմենիա](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e5/04/01/27014269_0:60:1600:1065_600x0_80_0_0_4eebd65e5d956edfa1948301489cf928.jpg)
Նորից երաժշտություն ենք լսում և մտնում ենք հանդիսությունների սրահ։ Ռաֆայելը հատուկ մեզ համար սկսում է նվագել The Beatles խմբի Yesterday երգը և հասկանում ենք, որ շփումն իրոք ստացվել է։
Նշենք, որ ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության տվյալներով` Հայաստանում գրանցված է աուտիզմ ունեցող 310 երեխա։ Այդ երեխաները հաշմանդամության կարգ են ստացել։ Սակայն առողջապահության ազգային ինստիտուտի տվյալներով` օգնության համար բժշկական հաստատություններ դիմող աուտիզմ ունեցող երեխաների թիվը գերազանցում է 560-ը։
![Աուտիզմ ունեցողների կյանքը Երևանի վերականգնողական կենտրոնում. տեսանյութ, լուսանկարներ Աուտիզմ ունեցողների կյանքը Երևանի վերականգնողական կենտրոնում. տեսանյութ, լուսանկարներ - Sputnik Արմենիա, 1920, 02.04.2021](https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e5/04/02/27028531_0:0:1920:1080_1920x0_80_0_0_0169b437fb535a4483743ea3293f378c.jpg)