00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
Ուղիղ եթեր
09:00
5 ր
Ուղիղ եթեր
09:29
4 ր
Ուղիղ եթեր
09:34
27 ր
Ուղիղ եթեր
10:01
5 ր
Ուղիղ եթեր
10:05
55 ր
Ուղիղ եթեր
11:00
4 ր
Ուղիղ եթեր
13:00
4 ր
Ուղիղ եթեր
14:00
5 ր
Ուղիղ եթեր
17:00
6 ր
Ուղիղ եթեր
18:00
5 ր
5 րոպե Դուլյանի հետ
18:05
7 ր
Աբովյան time
On air
18:17
40 ր
Ուղիղ եթեր
19:00
4 ր
Ուղիղ եթեր
Լուրեր
09:21
46 ր
Ուղիղ եթեր
Լուրեր
10:00
46 ր
Ուղիղ եթեր
Ուրիշ նորություններ
10:47
5 ր
Ուղիղ եթեր
Մամուլի տեսություն
10:48
17 ր
Ուղիղ եթեր
Լուրեր
11:00
46 ր
Ուղիղ եթեր
Լուրեր
13:00
46 ր
Ուղիղ եթեր
Լուրեր
14:00
46 ր
Ուղիղ եթեր
Լուրեր
17:00
46 ր
Ուղիղ եթեր
Լուրեր
18:00
46 ր
Ուղիղ եթեր
Լուրեր
19:00
46 ր
ԵրեկԱյսօր
Եթեր
ք. Երևան106.0
ք. Երևան106.0
ք. Գյումրի90.1

Գնել ապագան կամ լաց օրորոցայինից. ինչպես էին Ցեղասպանության տարիներին փրկում հայ որբերին

© Sputnik / Ani LiparityanОчередь за хлебом около здания министерства заботы. Национальный архив Армении
Очередь за хлебом около здания министерства заботы. Национальный архив Армении - Sputnik Արմենիա
Բաժանորդագրվել
Կարո Վարդանյանը պատմել է քրդերի և թուրքերի մոտ գերի ընկած հայ երեխաներին փրկելու ծրագրի մասին։ Նա մի քանի հոգեցունց պատմություն է ներկայացրել։

ԵՐԵՎԱՆ, 24 ապրիլի — Sputnik. XX դարի սկզբին Հայոց ցեղասպանության տարիներին Դեր Զորի անապատում  տանջահար էին արվել ու սպանվել հազարավոր հայ երեխաներ։ Նրանք, ովքեր որբացան ծնողների մահվան կամ բռնագաղթի պատճառով, գերի ընկան քրդերի և թուրքերի մոտ։ Հայ երեխաներին ստիպում էին կատարել ամենածանր աշխատանքը տներում կամ խնամել անասուններին, երեխաներին քիչ էին կերակրում և ծեծում էին։

© Photo : Charents Museum of Literature and ArtsՀայ որբեր՝ գաղթի ճանապարհին
Գնել ապագան կամ լաց օրորոցայինից. ինչպես էին Ցեղասպանության տարիներին փրկում հայ որբերին - Sputnik Արմենիա
Հայ որբեր՝ գաղթի ճանապարհին

Եթե քրդերի և թուրքերի ձեռքն էին ընկնում հայ մանուկները, նրանք որդեգրում էին նրանց և թաքցնում էթնիկ պատկանելությունը։ Այս մասին Sputnik  Արմենիայի թղթակցի հետ զրույցում պատմեց Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի տնօրեն, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, քննադատ Կարո Վարդանյանը։

Музей-институт Геноцида Армян - Sputnik Արմենիա
ԱՄՆ Կոնգրեսի Հայոց ցեղասպանության մասին Ադամյանի ֆոնդն ապշեցնում է

Հայ քաղաքական գործիչներն ու մտավորականները, նման իրավիճակի վտանգավոր լինելը գիտակցելով, որոշեցին փրկել գերի ընկած հայ երեխաներին և ռազմավարական ծրագիր մշակեցին, որը համառոտ ներկայացրին «Մեկ հայ, մեկ ոսկի» բանաձևով։

Որբերի փրկության ծրագիրը գլխավորեցին XIX  դարի վերջի հայ ազգային ազատագրական շարժման առաջնորդներից Անդրանիկ Օզանյանն ու մեծն բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանը։ Օսմանյան կայսրության ողջ տարածքով տեղեկություն էր տարածվել այն մասին, որ Օզանյանը յուրաքանչյուր հայի համար մեկ ոսկի է վճարում։ Քրդերն ու թուրքերը հոժարակամ վաճառում էին գերեվարված հայերին, երբեմն նույնիսկ փորձում օգտվել իրավիճակից և փոխանակել իրենց երեխաներին ոսկե մետաղադրամի դիմաց, պատմեց Վարդանյանը։

Музей Геноцида армян 1915 года  - Sputnik Արմենիա
«Արյունոտ պիտի լինի մեր մահը՝ առանց շիրիմ ու խաչարձան». ումի՞ց է սկսվել ցեղասպանությունը

«Մի օր, երբ Անդրանիկի զորքը փրկագին տվեց ու ազատեց որբերի մի խմբի և միջոցներն ավարտվեցին, ինչ–որ քուրդ հանկարծ ևս մի երեխա բերեց։ Անդրանիկը չգիտեր, ինչ անել, չէ՞ որ ուժով երեխային խլել նա չէր կարող. դրանից կտուժեր ծրագիրն ընդհանուր առմամբ։ Այդժամ Անդրանիկը կանչեց իր զինակից Ալադին Միսակին, որը հրաշալի քրդական երգեր էր երգում։ Այդ կատարումից հետո որբին նվիրեցին հայերին», – պատմեց Վարդանյանը, նշելով, որ այդ դեպքը նկարագրել է Խաչիկ Դաշտենցը իր «Ռանչպարների կանչը» վեպում։

© Photo : Charents Museum of Literature and ArtsՓրկված հայ որբեր
Գնել ապագան կամ լաց օրորոցայինից. ինչպես էին Ցեղասպանության տարիներին փրկում հայ որբերին - Sputnik Արմենիա
Փրկված հայ որբեր

Մեր զրուցակիցը ևս մի քանի դեպք հիշեց, որոնք նկարագրվել են որբերի օրագրերում։ Մի անգամ քրդական գյուղում հերթական «գործարքի» ժամանակ 5 տարեկան շիկահեր աղջկա են բերել, աղջիկն ընդհանրապես հայերեն չէր խոսում։

Սակայն երբ սկսեցին պատմել աստվածաշնչյան մի պատմություն, նա խաչակնքվեց հայ քրիստոնյայի պես։ Այդ ժամանակ Անդրանիկը հրամայեց վերցնել նաև նրան։

  Տարիքով ավելի փոքր երեխաները սկսում էին լացել, երբ լսում էին հայկական օրորոցայինները, կամ երգում էին միասին. այդպես հայերը հասկանում էին, որ իրենցն են, յուրային են և նրանց վերցնում էին։

Как Джеки Куган помог армянским сиротам спасшимся во время Геноцида армян - Sputnik Արմենիա
«Թանկ մարդը». ինչպես գթության քույրերից մեկը հրաժարվեց աշխատանքից` որբերին խնամելու համար

«Նույնիսկ ամենաագահ ու ժլատ հայերն էին իրենց միջոցները նվիրաբերում այս ծրագրի համար, քանի որ բոլորը գիտակցում էին, թե որքան կարևոր է փրկել ազգի ապագան։ Ավելի ուշ արդեն փրկված երեխաները հայտնվում էին Հայաստանի և արտերկրի մանկատներում և որբանոցներում», – նշեց Վարդանյանը։

Թանգարանի տնօրենը նկատեց, որ 10-ը սփյուռքահայից յուրաքանչյուր 8-րդը Ցեղասպանությունից փրկվածների սերունդ է։ Գրեթե յուրաքանչյուր ընտանիքում պատմում են տատիկների, պապիկների փրկության պատմությունը և հիշատակում «Մեկ հայ, մեկ ոսկի» ծրագիրը, որի շնորհիվ մի քանի տասնյակ հազար հայ ողջ մնացին և շարունակեցին իրենց տոհմը։

© Photo : provided by Susanna ElbakyanՓրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում
Փրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում - Sputnik Արմենիա
1/7
Փրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում
© Photo : Charents Museum of Literature and ArtsՓրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում
Փրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում - Sputnik Արմենիա
2/7
Փրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում
© Photo : Charents Museum of Literature and ArtsՓրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում
Փրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում - Sputnik Արմենիա
3/7
Փրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում
© Photo : Charents Museum of Literature and ArtsՓրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում
Փրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում - Sputnik Արմենիա
4/7
Փրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում
© Photo : Charents Museum of Literature and ArtsՓրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում
Փրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում - Sputnik Արմենիա
5/7
Փրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում
© Photo : Charents Museum of Literature and ArtsՓրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում
Փրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում - Sputnik Արմենիա
6/7
Փրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում
© Photo : Charents Museum of Literature and ArtsՓրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում
Փրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում - Sputnik Արմենիա
7/7
Փրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում
1/7
Փրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում
2/7
Փրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում
3/7
Փրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում
4/7
Փրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում
5/7
Փրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում
6/7
Փրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում
7/7
Փրկված հայ որբերը՝ խնամքի կենտրոնում
Լրահոս
0