Հայաստանի տարածքով «Հյուսիս–հարավ» ՄՏՄ–ի ներուժը մինչև վերջ բացահայտված չէ. վերլուծաբան

Հայաստանը «Հյուսիս–հարավ» միջազգային տրանսպորտային միջանցքի (ՄՏՄ) կարևոր և անբաժանելի մասն է կազմում, սակայն միջանցքի այս հատվածի ներուժը դեռևս լիովին չի իրացվել։ Այս մասին Sputnik Արմենիային տված հարցազրույցում հայտարարել է Եվրասիական զարգացման բանկի Ինտեգրացիոն հետազոտությունների կենտրոնի ղեկավար, տարածաշրջանային տնտեսության հարցերով փորձագետ, տրանսպորտային ենթակառուցվածքի վերլուծաբան Ալեքսանդր Զաբոևը։

Փորձագետի խոսքով՝ թյուր կարծիք կա, որ «Հյուսիս–հարավ» միջազգային տրանսպորտային միջանցքն անցնում է բացառապես Ադրբեջանի տարածքով: Իրականում կան մի քանի այլընտրանքային ուղղություններ՝

Զաբոևի գնահատմամբ՝ հենց Հայաստանի տարածքով ավտոմոբիլային երթուղու ներուժն է, որ մինչև վերջ չի բացահայտվել։ Դրա վրա ազդում է նաև այն, որ Հայաստանի տարածքում դեռևս չեն ավարտվել «Հյուսիս–հարավ» հայկական ավտոմայրուղու նախագծի շինարարական աշխատանքները։

Փորձագետն ընդգծել է, որ միջանցքի զարգացումը կարող է մուլտիպլիկատիվ էֆեկտ ապահովել երկրի տնտեսության համար։ Ակնկալվող արդյունքներից են տարանցիկ եկամուտների աճը, ավտոտրանսպորտային ոլորտի զարգացումը, վառելիքի սպառման և հարակից ծառայությունների ավելացումը, հյուրանոցային բիզնեսի զարգացումը, զբոսաշրջային հոսքի աճը:

Զաբոևը նշել է, որ ընդհանուր առմամբ Հայաստանի տարածքով «Հյուսիս–Հարավ» միջանցքի զարգացումը դրական է գնահատվում: Կայունացման և զարգացման եվրասիական հիմնադրամը՝ այն բանկերից մեկը, որը ֆինանսավորում է մայրուղու շինարարությունը, ժամանակին մատնանշում էր նախագծի ծախսերի կանխատեսվող վերադարձ և բեռնափոխադրումների զգալի հոսք։

Լրացուցիչ էֆեկտ է սպասվում այս երթուղին «Միջին միջանցքի» հետ հատվելու հաշվին, ինչը թույլ կտա վերաբաշխել բեռնափոխադրումների հոսքերը ուղղությունների միջև և ուժեղացնել տարածաշրջանի լոգիստիկ դերը։

«Խաղաղության խաչմերուկ» նախաձեռնության շրջանակներում փոխադրումների պոտենցիալ ծավալը, այդ թվում տրանսպորտային այլ միջանցքների հետ փոխգործակցությամբ, կարող է կազմել տարեկան 500 հազարից մինչև 1,5 միլիոն տոննա (2025 թվականի 9 ամիսների ընթացքում ընդհանուր առմամբ «Հյուսիս–հարավ» միջանցքով բեռնաշրջանառությունը կազմել է մոտ 12 միլիոն տոննա)։ Երկարաժամկետ հեռանկարում, բոլոր ենթակառուցվածքային նախագծերի իրականացմանը զուգընթաց, այս ցուցանիշը կարող է աճել մի քանի անգամ (ի դեպ, Ռուսաստանի տրանսպորտի նախարարությունը կանխատեսում էր, որ հնարավոր է ավելացնել բեռնափոխադրումների հոսքը մինչև 60-100 միլիոն տոննա):

Մեր զրուցակիցը գտնում է, որ սա էական և հեռանկարային բեռնափոխադրումների հոսք է, եթե կանխատեսված նախագծերը լիարժեք իրականանան։

Հիշեցնենք, որ «Հյուսիս-Հարավ» ՄՏՄ-ի մասին միջազգային համաձայնագիրը ստորագրվել է 2000թ. սեպտեմբերի 12-ին Սանկտ Պետերբուրգում:

Հայաստանը կարող է միջանցքին միանալ իր համանուն նախագծով՝ «Հյուսիս- Հարավ» ավտոմայրուղով։ Այսպես, Հնդկաստանից ապրանքները կարող են տեղափոխվել Իրան, այնուհետև՝ Հայաստան և արդեն այստեղից՝ Ռուսաստան (նավահանգիստներով կամ «Վերին Լարս» անցակետով)։ Դա Հայաստանի համար կբացի ենթակառուցվածքների զարգացման, միջազգային փոխադրումների, սահմանների հատման ընթացակարգերի պարզեցման և այլ հարցերով համագործակցության հնարավորություններ համաձայնագրի մասնակից մյուս երկրների (Ռուսաստան, Իրան, Հնդկաստան, Օման, Ղազախստան, Բելառուս և այլն) հետ։