«Հիշիր` սա միայն մեր պայքարը չէ». ովքե՞ր հաղթեցին «Իմ ընկեր…» շարադրությունների մրցույթում

«Փոխիր աշխարհը» իրազեկման արշավի շրջանակում «Իմ ընկեր…» շարադրությունների մրցույթը ցույց տվեց, թե որքան բարի, հոգատար ու հասուն կարող են լինել երեխաները:
Sputnik

ԵՐԵՎԱՆ, 18 նոյեմբերի — Sputnik, Աստղիկ Սուքիասյան. «Մենք բոլորս ծնվել ենք սեփական երազանքներով և այդ երազանքներն իրականություն դարձնելու մեր իրավունքով: Ես ու դու ծնվել ենք առողջական խնդիրներով, որոնց ոչ մի դեպքում չպետք է թույլ տանք մեզ հոգեպես կոտրել, ընկճել, մեր մեջ արմատացնել այն թյուր և անարդար ըմբռնումը, որ պետք է առանձնացված լինենք հասարակությունից: Հիշիր` սա միայն մեր պայքարը չէ, այլ բոլոր նրանց, ովքեր ունեն մեր կարիքը: Երբեք չմոռանաս, որ խնդիրները տրվում են նրանց, ովքեր կարող են դրանք հաղթահարել…»:

Սա 9-րդ դասարանի աշակերտուհի Աիդա Ալևորյանի մտքերն են, որը նա հանձնել է թղթին` գուցե չպատկերացնելով անգամ, որ հենց իր շարադրությունն է հուզելու Հայաստանի Հանրապետության մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանին և արժանանալու նրա հատուկ մրցանակին:

«Հիշիր` սա միայն մեր պայքարը չէ». ովքե՞ր հաղթեցին «Իմ ընկեր…» շարադրությունների մրցույթում

Ներառական կրթությունը խրախուսելու համար ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանն այս տարվա հոկտեմբերին #փոխիրաշխարհը իրազեկման արշավի շրջանակում «Իմ ընկեր․․․» թեմայով շարադրությունների մրցույթ էր հայտարարել, որի արդյունքներն ամփոփվել էին օրերս, իսկ այսօր հայտարարվեցին հաղթողների անունները։ «Փոխիր աշխարհը» իրազեկման արշավը միտված է նրան, որ հանրակրթական դպրոցներում սովորող երեխաները` անկախ իրենց ֆիզիկական ունակություններից, կարողանան գտնել միմյանց հետ երկխոսության թեմա, ապրեն իրարով ու մեկը մյուսին լիարժեք դարձնեն: Արշավի շրջանակում հանրակրթական տարբեր դպրոցների երեխաներ պատմում են իրենց ընկերների առանձնահատկությունների, ներառական կրթության կարևորության և այն մասին, թե ինչպես փոխվեց իրենց կյանքը, երբ ներառական կրթության շրջանակում իրենց դասարան եկավ այս կամ այն երեխան:

«Դու մենակ չես». արցախցի Լյուսիյան վստահ է` կհաղթի լեյկոզին ու հարսի շոր կփորձի

Մինչ երեխաներն անհամբեր սպասում էին, որ բեմից հնչի իրենց անունը, լայն ժպիտով բեմ բարձրացավ մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանը:

«Մեր պետությունը պարտավոր է ապահովել յուրաքանչյուր երեխայի կրթության իրավունքը: Ոչ մի երեխա չպետք է դուրս մնա կրթական համակարգից: Մենք պետք է կոտրենք հաստատված կարծրատիպերը և ընդունենք երեխաների առանձնահատկությունները, ընդունենք, որ նրանց ներուժը մեծ է»,- ասաց Թաթոյանը, և նրա խոսքն ընդհատվեց բուռն ծափահարություններով:

Մրցույթի մասնակիցները, որոնց թվում կային նաև հաշմանդամություն ունեցող երեխաներ, մեծ ոգևորվածությամբ էին լսում Թաթոյանին։ Նրանց ոգևորություն էլ ավելի մեծացավ, երբ անվասայլակով բեմ բարձրացավ ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Զարուհի Բաթոյանը: Նա վերհիշեց, թե ինչպես էր 20 տարի առաջ իր առաջին քայլերն անում ՀՀ-ում ներառական կրթության համակարգը ներդնելու համար: Նախարարը տեղեկացրեց, որ այդ տարիներին դպրոցներում սեմինարներ էր կարդում ուսուցիչների և աշակերտների համար:

«Հիշիր` սա միայն մեր պայքարը չէ». ովքե՞ր հաղթեցին «Իմ ընկեր…» շարադրությունների մրցույթում

«Ցավոք սրտի, ինձ բախտ չի վիճակվել սովորել հանրակրթական դպրոցում, ես սովորել եմ տանը: Իմ դասղեկի և ուսուցիչների շնորհիվ ունեցել եմ դասընկերներ, որոնք հաճախակի այցելում էին ինձ»,- փոքր-ինչ հուզված ասաց Բաթոյանը և հավելեց, որ մինչ օրս էլ իրեն օգնում են ընկերները, աշխատակիցները, քանի որ նա շարունակում է միջավայրային արգելքների բախվել:

Նախարարի անկեղծ խոստովանությունից հետո բեմ բարձրացավ ԱԺ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանը: Նա ընդգծեց, որ նման միջոցառումները ստիպում են օրվա վազքի մեջ մի պահ կանգ առնել ու մտածել ավելի բարի, ավելի կարեկցող դառնալու մասին:

«Հիշիր` սա միայն մեր պայքարը չէ». ովքե՞ր հաղթեցին «Իմ ընկեր…» շարադրությունների մրցույթում

Այս արշավին հենց սկզբից միացել է հայտնի դերասանուհի Լալա Մնացականյանը: Նա բեմում էլ չկարողացավ զսպել արցունքները:

Դու մենակ չես. ինչպես ծանր հիվանդությունը Հրանտին երազանք ու մեծական ցանկություն նվիրեց

«Ես հանդիպել եմ հաշմանդամություն ունեցող շատ անձանց, ու նրանք մեզնից ավելի լավն են, ավելի բարի, ներողամիտ ու ամենակարևորը շնորհակալ լինել գիտեն: Տարիների ընթացքում հասկացել եմ, որ չկան ֆիզիկական թերություններ, կան մտքի, սրտի, հոգու հաշմանդամություններ: Այսպիսի երեխաները ուղարկվել են մեզ երկնքից, որպեսզի մենք հասկանանք, թե ով ենք մենք ու ձգտենք դառնալ բարի»,-ասաց նա:

Մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմը ստացել էր ավելի քան 700 շարադրություն Երևանից և մարզերից: Առանձնացվել էին երեսունը: Խրախուսական մրցանակի արժանացան քսան աշակերտ, հատուկ մրցանակի` հինգը:

5–րդ հորիզոնականը զբաղեցրեց 11 տարեկան Տիգրանը Մելքոնյանը, որը գրել էր իր ընկեր Սամվելի մասին:

«Երբ սեպտեմբերի մեկին մեր սիրելի կրթօջախն իր դռները բացեց մեր առջև, իմ ուշադրությունը գրավեց մուտքի թեքահարթակը. նոր էր, նախկինում չկար: Ուրախությամբ մտածեցի, որ ձմռանը կսահենք: Անսովոր վիճակ էր, բայց դա կարճ տևեց : Մեկ-երկու դասամիջոց, ու շատ արագ մտերմացանք: Գտանք այն խաղը, որը հարմար կլիներ նաև Սամվելին: Կորցրինք դասարանում վազվզելու մեր սովորությունը...»:

«Հիշիր` սա միայն մեր պայքարը չէ». ովքե՞ր հաղթեցին «Իմ ընկեր…» շարադրությունների մրցույթում

4-րդ հորիզոնականում Քրիստինե Սաֆարյանն էր իր դասընկերոջ պատմությամբ. «Հանկարծ բեմում լսվեց մի հրաշալի ձայն. սև ակնոցով մի տղա մոր մասին տխուր, բայց գեղեցիկ երգ էր երգում: Բոլորը շունչները պահած վայելում էին նրա կատարումը: Տղայի ձայնը հուզմունքից դողում էր, ձեռքում բռնած բարձրախոսը՝ նույնպես: Երբ երգը լռեց, ամբողջ դահլիճը թնդաց ծափահարություններից, ու բոլորը սկսեցին վանկարկել Ռո-միկ, Ռո-միկ…»:

3-րդ հորիզոնականը զբաղեցրեց Զարուհի Ոսկանյանն իր հուզիչ շարադրությամբ. «Ես առաջին դասարան հաճախել եմ 9 տարեկանում: Անկեղծ ասած, մտավախություն ունեի, որ ինձ լավ չեն ընդունի: Մայրս էլ չէր արտահայտվում, բայց զգում էի, որ նա ևս անհանգիստ է: Մենք ուժ ու հավատ գտանք մեր մեջ, հասկացանք, որ պետք է առաջ նայենք ու հավատը չկորցնենք: Ես հաճախեցի դպրոց: Ինձ ընդունեցին հոգատարությամբ, ուշադրությամբ, ասես ես իմ տանն էի: Դասընկերներս ինձ դարձան հարազատ քույր և եղբայր, ուսուցիչներս՝ հոգատար ծնող: Երբեք չպետք է հույսը կորցնել, պայքարել է պետք...»:

«Հիշիր` սա միայն մեր պայքարը չէ». ովքե՞ր հաղթեցին «Իմ ընկեր…» շարադրությունների մրցույթում

2-դ հորիզոնականում կենսուրախ ու աշխույժ Սոնա Հակոբյանն էր իր խենթ պատմությամբ ու անսահման բարությամբ:

«Սկզբում Լիզը նեղվում էր լսողական սարքի համար: Մի երեկո տանը շոկոլադի պլաստիկե տուփից նմանատիպ հարմարանք պատրաստեցի և առավոտյան ներկայացա Լիզին: Դասարանը ծիծաղից ուշքի չէր գալիս, իսկ Լիզը ավելի բարձր էր ծիծաղում: Նա համարձակ է, ուժեղ, խելացի, երբեք չի հոգնում, իսկ իմ փնթփնթոցից բարկանում է, միշտ ոգևորում է ինձ: Լիզն իմ հերոսը դարձավ, խորհրդատուն, լավագույն ընկերը...»:

«Հիշիր` սա միայն մեր պայքարը չէ». ովքե՞ր հաղթեցին «Իմ ընկեր…» շարադրությունների մրցույթում

Երբ աղջնակին բեմ հրավիրեցին` մրցանակները ստանալու, նա համարձակ մոտեցավ բարձրախոսին ու հայտարարեց, որ ասելիք ունի:

«Ես ցանկանում եմ մեջբերել Ռաքել Պալասիոյի «Հրաշքը» վեպից. «Ճակատագիրը միշտ ժպտում է խիզախներին»: Ցանկանում եմ իմ ընկերներին մաղթել, որ լինեն խիզախ ու երբեք չհանձնվեն»,-ասաց Սոնան ու ժպիտով իջավ բեմից` հավանաբար իր արդեն անփոխարինելի ընկերուհու՝ Լիզի մոտ:

Աշխարհը «տեսնել» առանց տեսնելու, կամ ինչպես են կույրերը «բացում» տեսնողների աչքերը

1-ին հորիզոնականում հայտնվեց Լուիզա Սարգսյանն իր անչափ հուզիչ, սովորեցնող ու կյանք տվող շարադրությամբ. «Ու քանի որ ազատ էր իմ նստարանը, նա նստեց կողքիս: Մեզնից ոչ ոք այդպես էլ չհասկացավ, թե ինչքան արագ մտերմացանք ու ընկերացանք: Մենք միասին նկարում էինք թղթե նավակներ, ինքնաթիռներ պատրաստում և ուրախանում նրանց թռիչքով: Նրա ինքնաթիռներն ավելի գեղեցիկ էին ստացվում ու ավելի երկար էին մնում օդում: Ճիշտ է` Դանին ամեն ինչ դանդաղ է անում, բայց նա առանձնահատուկ է. կարծես ունենա հրաշագործ մատներ»:

«Հիշիր` սա միայն մեր պայքարը չէ». ովքե՞ր հաղթեցին «Իմ ընկեր…» շարադրությունների մրցույթում

Փոքրիկ Լուիզա իր ընկերոջ մասին ավելի մանրամասն պատմեց Sputnik Արմենիային։

«Ես գրել եմ իմ դասընկերոջ` Դանիի մասին, որը շարժվում է հենակներով: Նա շատ խելացի է, բարի սիրտ ունի: Ընդամենը շաբաթներ անց մենք հասկացանք, որ չպետք է նրան առանձնացնենք մեզնից և պետք է իր հետ ընկերություն անենք: Մեր դասարանում բոլորն էլ օգնում են Դանիին` հատկապես աստիճաններից օգտվելու համար, չէ՞ որ նա մեր ընկերն է, իսկ ընկերներին նեղության մեջ օգնում են»,- ասաց Լուիզան:

Աշխարհում եզակի երգչախումբ. հաշմանդամություն ունեցող հայ երգիչները նվաճում են մեծ բեմերը

Նշենք, որ 2018 թվականի տվյալներով` Հայաստանում առկա 1464 դպրոցներից միայն 291-ն են պաշտոնապես համարվում ներառական կրթություն իրականացնող: Սա կազմում է առկա դպրոցների մոտ 20 տոկոսը: Այս դպրոցների մեծ մասը Երևանում են։ Մինչդեռ Ազգային վիճակագրական ծառայության (ԱՎԾ) համաձայն` 2016թ․ դրությամբ Հայաստանում ապրում է հաշմանդամություն ունեցող մինչև 18 տարեկան 8016 մարդ: 2012թ. ՀՀ կրթության և գիտության նախարարը հայտարարել էր, որ այլևս գոյություն չեն ունենալու ներառական կրթություն իրականացնող և չիրականացնող դպրոցներ: Այսինքն` Հայաստանում գործող բոլոր հանրակրթական դպրոցները մինչև 2025թ. պետք է դառնան ներառական, հասանելի և մատչելի բոլոր երեխաների համար։