Թալինի եկեղեցին կվերականգնվի. էլ ո՞ր հուշարձանները կարժանանան այդ բախտին

Սուրբ Կաթողիկե եկեղեցի
Հայաստանում բնական աղետներն իրենց հետքն են թողել մի շարք հուշարձանների վրա։ Այս պահին ավելի քան 500 հուշարձան կա առավել վտանգվածների ցանկում։
Sputnik
ԵՐԵՎԱՆ, 9 հոկտեմբերի – Sputnik. ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունն այս տարի մի քանի հուշարձանների վերականգնման, բարեկարգման աշխատանքներ է սկսել։ Sputnik Արմենիայի գրավոր հարցմանն ի պատասխան նախարարությունից հայտնում են, որ վերականգնվելու է Քոբայրավանքի սեղանատունը, նորոգվելու են Սանահին վանական համալիրի Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցու տանիքածածկերը, ամրակայվելու է Լոռի բերդ ամրոցի պարսպի հյուսիսարևելյան հատվածը։
Բացի այդ, վերականգնվելու և նորոգվելու են Դիլիջանի Հ. Շարամբեյանի անվան ժողովրդական արվեստների թանգարանը, Գոշավանքի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին։
ԿԳՄՍՆ-ից հետաքրքրվել էինք նաև, թե արդյոք նորոգման կամ վերականգնման աշխատանքներ նախատեսված են անմխիթար վիճակում գտնվող Թալինի Սուրբ Կաթողիկե և Արուճի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցիներում։ Գերատեսչությունից հայտնում են` 7-րդ դարում կառուցված Սուրբ Կաթողիկե եկեղեցին կվերականգնվի և մասնակի կբարեկարգվի։
«Եկեղեցու վերականգնման և մասնակի բարեկարգման աշխատանքները նախաձեռնվել են բարերարների՝ Վահե և Վիգեն Բադալյանների կողմից: Վերականգնման աշխատանքները իրականացվելու են նշյալ բարերարների միջոցներով, իսկ աշխատանքները սկսվելու են 2022 թ. և տևելու են 2-3 տարի»,–ասված է նախարարության պատասխանում։
Նշվում է նաև, որ կկատարվեն եկեղեցու ամրակայման և ամբողջական վերականգման աշխատանքներ: Ի դեպ, այն առաջին անգամ վերականգնվել է 1926 թ., մասնակի վերականգնումներ են կատարվել 1939 թ., 1947 թ., 1970-1974 թվականներին
Եկեղեցին կառուցել է Կամսարականների իշխանական տոհմը և համարվում է այդ ժամանակաշրջանի ամենամեծ կրոնական համալիրներից մեկը տարածաշրջանում: Այժմ ավերված վիճակում է. 1840թ. երկրաշարժի հետևանքով քանդվել են եկեղեցու գմբեթն ու նրա հարավարևմտյան մասը:
Ինչ վերաբերում է Արուճի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցուն, ապա մարտի 24-ին Հայ առաքելական եկեղեցու Արագածոտնի թեմից նախարարությունը ստացել է եկեղեցու գմբեթի նախագծային և հաջորդող վերականգնման աշխատանքների իրականացման համագործակցության առաջարկ:
«Նախարարությանը պատրաստակամություն է հայտնել մասնագիտական խորհրդատվությամբ օժանդակելու խնդրի լուծմանը և առաջարկել է լիցենզավորված կազմակերպության միջոցով ուսումնասիրել հուշարձանը։ Ըստ այդմ` կազմել տեխնիկական վիճակի վերաբերյալ ակտ, դրա հիման վրա՝ նախագծային առաջադրանք, մշակել էսքիզային նախագիծ՝ ներկայացնելով ԿԳՄՍՆ-ի համաձայնեցմանը»,–ասված է հաղորդագրության մեջ։
Գիտեն, բայց բանի տեղ չեն դնում. ինչպես կարելի է վերացնել գանձագողության դեպքերը ՀՀ–ում
Նշենք, որ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու շինարարությունը սկսվել է 662-ին և ավարտվել 666-ին: Եկեղեցու պատերը զարդարված են եղել շքեղ որմնանկարներով, որոնք գրեթե ոչնչացված են: Եկեղեցու գմբեթը քանդված է։
2023 թ. նախատեսված վերականգնման աշխատանքների ցանկը դեռ հաստատման փուլում է: Ինչ վերաբերում է հարցին, թե ինչ սկզբունքով են ընտրվում այն հուշարձանները, որտեղ նորոգման կամ վերականգնման աշխատանքներ են իրականացնում, ԿԳՄՍՆ–ն հայտնում է, որ ընտրության սկզբունքը հետևյալն է՝ պարբերաբար իրականցվում են մշտադիտարկումներ, դրանց արդյունքում կազմվում է առավել վտանգված հուշարձանների ցանկ, որտեղից, հաշվի առնելով վերականգնման հնարավորությունը (մոտեցման ճանապարհ, նախագծի առկայություն), ընտրվում են վերականգնվող և ամրակայվող հուշարձանները:
Նշենք, որ Հայաստանում ավելի քան 24 հազար պատմամշակութային հուշարձան կա, որոնցից ավելի քան 500-ը այս պահին առավել վտանգվածների ցանկում են։